Artikel 6.2.4

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › BOEK 6 BIJZONDERE REGELINGEN › HOOFDSTUK 2 Procesincidenten › TITEL 2.1 Wraking en verschoning van rechters › Artikel 6.2.4 [behandeling wrakingsverzoek] · Toelichting 36327 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Dit artikel regelt de behandeling van het verzoek om wraking door de meervoudige kamer. Het huidige artikel 515 is, met enkele wijzigingen, in dit artikel overgenomen. Het vijfde lid van het huidige artikel 515, waarin wordt bepaald dat tegen de beslissing op een wrakingsverzoek geen rechtsmiddel openstaat, is niet overgenomen. Die bepaling is overbodig nu in het nieuwe wetboek het uitgangspunt geldt dat alleen rechtsmiddelen openstaan wanneer dat uitdrukkelijk is bepaald (artikel 5.1.1).

Eerste lid

Dit lid is gelijk aan het huidige artikel 515, eerste lid. In aanvulling daarop is bepaald dat de behandeling van wrakingsverzoeken die niet zijn gedaan tijdens een openbare zitting, niet in het openbaar plaatsvindt. Het gaat hier in de eerste plaats om wrakingsverzoeken die worden gedaan tijdens besloten raadkamerprocedures, waarvoor een uitzondering wordt gemaakt op de hoofdregel van openbaarheid voor raadkamerprocedures die is opgenomen in artikel 1.2.16, of om wrakingsverzoeken tijdens de berechting van een jeugdige verdachte, die volgens de wet in beginsel niet openbaar is (artikel 6.1.22). Het kan in de tweede plaats gaan om wrakingsverzoeken die buiten de zitting om worden gedaan, bijvoorbeeld na sluiting van het onderzoek op de zitting, voorafgaand aan de uitspraak.

Tweede lid

Bij de behandeling van een wrakingsverzoek worden de verzoeker en de rechter van wie wraking is verzocht, in de gelegenheid gesteld te worden gehoord, zo volgt uit dit artikellid. In dit verband verdient opmerking dat artikel 4.2.7 (het huidige artikel 329) ook op de wrakingsprocedure van overeenkomstige toepassing is. Daaruit volgt dat (ook) de officier van justitie in de gelegenheid wordt gesteld zich uit te laten over een wrakingsverzoek dat is ingediend door een verdachte, en dat de verdachte zich mag uitlaten over een wrakingsverzoek dat is ingediend door de officier van justitie.

Derde lid

Nieuw is de mogelijkheid om een wrakingsverzoek dat kennelijk niet-ontvankelijk is, zonder onderzoek op de zitting niet-ontvankelijk te verklaren. In de huidige praktijk wordt al gewerkt met een bijzondere procedure in het geval dat een wrakingsverzoek kennelijk niet-ontvankelijk is. In wrakingsprotocollen van de gerechten is de mogelijkheid opgenomen om in die gevallen een mondelinge behandeling van het wrakingsverzoek achterwege te laten en het verzoek direct niet-ontvankelijk te verklaren. Daarnaast bepaalt het Protocol deelname aan behandeling en beraadslaging van de Hoge Raad der Nederlanden dat de wrakingskamer zonder daartoe een zitting te houden, op een verzoek om wraking kan beslissen (zie artikel 2.3.2 van dat protocol, raadpleegbaar via www.hogeraad.nl). Deze procedure voor kennelijk niet-ontvankelijke verzoeken is in dit artikellid wettelijk verankerd.

– Regeling op het niveau van de wet is wenselijk omdat het huidige wetboek voorschrijft dat de verzoeker en de rechter wiens wraking is verzocht, in de gelegenheid worden gesteld te worden gehoord (artikel 515, tweede lid). Wettelijk is nu dus niet voorzien in een mogelijkheid daarvan af te wijken. Kennelijke niet-ontvankelijkheid heeft betrekking op gevallen waarin het evident is dat dit oordeel moet volgen. Het zonder onderzoek op de zitting afdoen van kennelijk niet-ontvankelijke wrakingsverzoeken kan tijdswinst opleveren en organisatorische problemen voorkomen. Mogelijk wordt daarmee ook oneigenlijk gebruik van het wrakingsmiddel teruggedrongen. Een wrakingsverzoek is in ieder geval niet-ontvankelijk in de volgende gevallen:

– Het verzoek is ingediend na het tijdstip waarop in de zaak einduitspraak is gedaan. Wrakingsverzoeken die worden ingediend na sluiting van het onderzoek zijn ontvankelijk, mits is voldaan aan het vereiste van tijdigheid (artikel 6.2.2, eerste lid);

– Het verzoek heeft geen betrekking op met de behandeling van de zaak belaste rechters. Daaronder valt ook de situatie waarin het wrakingsverzoek niet tegen een individuele rechter is gericht, maar bijvoorbeeld voortvloeit uit een algemeen wantrouwen jegens de rechterlijke macht, zoals een wrakingsverzoek dat wordt ingediend tegen een gerecht als geheel of nog voordat bekend is welke rechter de zaak gaat behandelen;

– Het betreft een volgend verzoek ten aanzien van dezelfde rechter en er worden geen feiten of omstandigheden voorgedragen die pas na het eerdere verzoek aan de verzoeker bekend zijn geworden (artikel 6.2.2, vierde lid);

– Ten aanzien van verzoeker is in een eerdere beslissing op een wrakingsverzoek bepaald dat wegens misbruik een volgend verzoek niet in behandeling wordt genomen (artikel 6.2.4, vijfde lid);

– Er is niet voldaan aan de motiveringseis van artikel 6.2.2, tweede lid;

– Er is sprake van een verzoek dat in redelijkheid niet anders kan worden verstaan dan als de aanwending van de bevoegdheid tot het verzoeken om wraking voor een ander doel dan waarvoor deze is gegeven. Een dergelijk verzoek, dat blijk geeft van evident misbruik van het wrakingsmiddel, kan niet worden aangemerkt als een verzoek als bedoeld in artikel 6.2.1 (vgl. ECLI:NL:HR:2018:1770).

Vierde lid

Het voorschrift dat de beslissing is gemotiveerd volgt ook uit artikel 1.2.23, derde lid, maar is niettemin opgenomen teneinde de vormgeving van de wrakingsregeling zoveel mogelijk te laten aansluiten op die in het civiele recht (artikel 39, derde lid, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering) en in het bestuursrecht (artikel 8:18, derde lid, Algemene wet bestuursrecht). Dit laatste geldt ook voor het voorschrift dat zo spoedig mogelijk wordt beslist op het wrakingsverzoek, dat een nadere invulling vormt van de algemene beslistermijn voor raadkamerprocedures die is voorzien in artikel 1.2.23, tweede lid.

Toelichting op voorstel ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL VI [wijzigingen in Boek 6 van het Wetboek van Strafvordering] › Onderdeel O en P · Toelichting 36913 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Met de inwerkingtreding van de Wet versterking strafrechtelijke aanpak ondermijnende criminaliteit II (Stb. 2025, 333) is de wrakingsregeling in het huidige wetboek gewijzigd. In deze onderdelen worden deze wijzigingen inhoudelijk ongewijzigd overgenomen in het nieuwe wetboek. De aanvulling van artikel 6.2.2, tweede lid, betreft de mogelijkheid om in gevallen waarin spoedeisende beslissingen moeten worden genomen, een uitzondering te maken op de schorende werking van een wrakingsverzoek. Met deze aanvulling is het huidige artikel 513, vijfde lid, tweede zin, overgenomen in het nieuwe wetboek). De tweede wijziging betreft de mogelijkheid om een wrakingsverzoek dat kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is zonder onderzoek op de zitting af te doen. In artikel 6.2.4, derde lid, zoals opgenomen in de eerste vaststellingswet was al in deze mogelijkheid voorzien bij kennelijk niet-ontvankelijke wrakingsverzoeken; daaraan worden in dat artikellid, dat voor de overzichtelijkheid opnieuw wordt vastgesteld, nu kennelijk ongegronde wrakingsverzoeken toegevoegd. Daarmee is het huidige artikel 515, derde lid, overgenomen in het nieuwe wetboek.