Artikel 7.1.2

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL II [vaststelling Boek 7] › BOEK 7 Tenuitvoerlegging › HOOFDSTUK 1 Algemene bepalingen › TITEL 1.1 Informatie-uitwisseling › Artikel 7.1.2 [advies openbaar ministerie] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Een manier om invulling te geven aan de tijdens de tenuitvoerlegging verplichte afweging van belangen op grond van artikel 1.10.3 is het advies dat het openbaar ministerie kan uitbrengen over tijdens de tenuitvoerlegging te nemen beslissingen. Dit advies kan bijvoorbeeld gaan over de wijze waarop een vrijheidsstraf wordt tenuitvoergelegd. Als het openbaar ministerie over een veroordeelde wil adviseren, gebeurt dit zoveel mogelijk op of direct volgend op het moment dat de ten uitvoer te leggen beslissing wordt verstrekt aan de Minister. Indien ontwikkelingen tijdens de tenuitvoerlegging daartoe aanleiding geven, kan het openbaar ministerie op een later moment alsnog advies uitbrengen of het eerdere advies aanvullen. De inhoud van dit artikel is ongewijzigd overgenomen uit het huidige artikel 6:1:10.

De bevoegdheid voor het openbaar ministerie om te adviseren dient het bredere belang van een goede informatiedeling in de strafrechtketen. Voor een tenuitvoerlegging die naast de persoon van de veroordeelde en de aard van het gepleegde strafbare feit rekening houdt met de belangen van slachtoffers en de samenleving, is het nodig dat degene die namens de Minister beslissingen neemt over de wijze van tenuitvoerlegging – naast de justitiële documentatie van de betrokkene – kan beschikken over alle informatie die relevant is voor het inschatten van mogelijke risico’s van schending van de belangen van slachtoffers of het ontstaan van maatschappelijke onrust, die gepaard kunnen gaan met de te nemen beslissing. Deze informatiebehoefte gaat verder dan alleen de eigen ervaringen die de beslissende organisatie heeft met de veroordeelde. Ook de ervaringen en de professionele oordelen van andere partijen binnen en buiten de strafrechtketen met en over de veroordeelde kunnen van belang zijn bij beslissingen over bijvoorbeeld het verlenen van vrijheden, en de voorwaarden die hierbij of bij een voorwaardelijke invrijheidstelling worden gesteld. Concreet kan het bijvoorbeeld gaan over een risicoanalyse van de reclassering, of over een beschrijving van de politie of een gemeentebestuur over de maatschappelijke onrust die mogelijk kan ontstaan als gevolg van de terugkeer van de veroordeelde. Het stellen van gerichte bijzondere voorwaarden, zoals een gebieds- of contactverbod, kan dan naast gedragsverandering van de veroordeelde bijdragen aan het voorkomen dat deze verstoring van de openbare orde zich herhaalt. Deze informatie kan ook relevant zijn voor het bepalen van de duur van de proeftijd. Ook het gedrag en de houding van de veroordeelde in de gevangenis zijn mede bepalend bij het nemen van een beslissing over het verlenen van eventuele vrijheden aan een veroordeelde. Tijdens de detentie kan bijvoorbeeld blijken dat de veroordeelde zich gewelddadig gedraagt, zijn eerdere criminele gedrag voortzet vanuit detentie, psychische problemen heeft of ongewenst contact zoekt met slachtoffers of nabestaanden. Het streven is dergelijke relevante informatie die elk van de partijen in de strafrechtketen verzamelt over de betrokkene, beschikbaar te stellen aan de functionarissen die op een later moment belast zijn met het nemen van (vervolg)beslissingen.

Zoals ook is toegelicht bij de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen, heeft het openbaar ministerie een belangrijke rol bij dit exclusief volgen van personen door de strafrechtketen (Kamerstukken II 2014/15, 34 086, nr. 3, p. 31). Dit start bij het gezag dat het openbaar ministerie heeft over de opsporing en zet zich voort bij de vervolgingsbeslissing die de officier van justitie neemt op basis van de aangedragen feiten en omstandigheden. Bij het formuleren van de strafeis op de zitting houdt de officier van justitie rekening met de aard van het gepleegde strafbare feit, de persoon van de verdachte, zijn strafrechtelijk verleden, de omstandigheden van het geval en de belangen van het slachtoffer, de nabestaanden en de samenleving. In de strafeis werkt dus door de in het procesdossier opgenomen persoonsgebonden informatie die is aangeleverd door bijvoorbeeld politie, gemeenten, reclassering en slachtoffers en nabestaanden. Nadat de strafrechter iemand heeft veroordeeld, geeft het openbaar ministerie de uitspraak vrij voor tenuitvoerlegging (artikel 7.1.1). Dit is ook een kantelmoment voor de bedoelde informatieverzameling en informatiedeling rondom de veroordeelde. Vanuit zijn exclusieve rol als verstrekker van voor tenuitvoerlegging vatbare beslissingen brengt het openbaar ministerie advies uit aan de Minister in die gevallen waarin het openbaar ministerie op basis van het verloop van de opsporing, vervolging en berechting en de persoonsgebonden informatie uit deze fasen van oordeel is dat er bij de veroordeelde specifieke risicofactoren aanwezig zijn die van belang zijn voor de wijze waarop de straf of maatregel moet worden tenuitvoergelegd. Dit is met name aan de orde bij ernstige strafbare feiten met een grote maatschappelijke impact. In het advies van het openbaar ministerie komt de voor de tenuitvoerlegging relevante informatie over de persoon van de veroordeelde uit eerdere fasen uit de strafrechtketen tot uitdrukking. In tegenstelling tot wat het OM lijkt te veronderstellen, wordt van het openbaar ministerie niet verlangd dat de bij hem beschikbare informatie wordt samengevat of overgeschreven. Wel is het belangrijk dat de voor de tenuitvoerlegging relevante informatie die exclusief bij het openbaar ministerie aanwezig is, wordt gedeeld met de Minister, al dan niet als bijlage bij het advies. Het advies van het openbaar ministerie stelt hiermee de Minister en de onder hem ressorterende uitvoeringsorganisaties in staat de beslissingen zo optimaal mogelijk uit te voeren. Het advies dat het openbaar ministerie uitbrengt vormt hiermee ook de basis voor de latere beslissing van het openbaar ministerie over het stellen van bijzondere voorwaarden bij een voorwaardelijke invrijheidstelling en voor de beslissing over het al dan niet toepassen van elektronisch toezicht daarbij. Zoals hierboven vermeld zijn ook het gedrag en de houding van de veroordeelde in de gevangenis bepalend voor de beslissing over vrijheden, zoals de verlening van voorwaardelijke invrijheidsstelling.

Uitgangspunt is dat het openbaar ministerie zoveel mogelijk een volledig inhoudelijk advies uitbrengt – met de voor de tenuitvoerlegging relevante persoonsgebonden informatie en professionele oordelen over de veroordeelde – op of in aansluiting op het moment dat de beslissing voor tenuitvoerlegging wordt verstrekt aan de Minister (Kamerstukken II 2014/15, 34 086, nr. 3, p. 32). Het direct uitbrengen van een zo volledig mogelijk inhoudelijk advies past bij de kwalitatief hoogwaardige beslissingen die het openbaar ministerie voor de tenuitvoerlegging overdraagt aan de Minister. Indien daartoe aanleiding is, kan het openbaar ministerie een advies op een later moment aanvullen of actualiseren. Dit vervolgadvies kan bijvoorbeeld aan de orde zijn indien de maatschappelijke onrust en de media-aandacht als gevolg van de zaak op het moment van de verstrekking van de ten uitvoer te leggen beslissing nog volop in beweging zijn of bij relevante wijzigingen in de omstandigheden van het slachtoffer. Dergelijke signalen kunnen bijvoorbeeld bij het openbaar ministerie terechtkomen via de politie, slachtofferhulp, de reclassering of de gemeente, of tijdens lokale afstemming die het openbaar ministerie heeft in een Veiligheidshuis of het driehoeksoverleg. Een dergelijk nader advies van het openbaar ministerie kan ambtshalve worden uitgebracht of op verzoek van de Minister. Dit laatste zal met name spelen op het moment dat de verantwoordelijke uitvoeringsorganisatie voor een te nemen vervolgbeslissing wil kunnen beschikken over de actuele omstandigheden en daaruit voortvloeiende risico’s.

In het huidige wetboek schrijft artikel 6:1:15, eerste lid, onderdeel c, voor dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld over het advies van het openbaar ministerie. Deze delegatiegrondslag is vervallen. Het openbaar ministerie kan zelfstandig bepalen wanneer en hoe vaak het gebruik wenst te maken van zijn adviesrecht, en welke vorm het advies dan heeft. Hetzelfde geldt voor het advies van de rechter in artikel 7.1.1, tweede lid; ook dat is niet onderworpen aan nadere normering.