Artikel 7.4.10

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL II [vaststelling Boek 7] › BOEK 7 Tenuitvoerlegging › HOOFDSTUK 4 Terbeschikkingstelling › TITEL 4.3 Beëindiging van de terbeschikkingstelling › Artikel 7.4.10 [beëindiging door de Minister] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Eerste lid

Bij vreemdelingen die geen rechtmatig verblijf hebben in Nederland vormt hun status een obstakel voor de behandeling in het kader van de terbeschikkingstelling. De behandeling is immers erop gericht de terbeschikkinggestelde via het verlofsysteem op gecontroleerde wijze te laten terugkeren in de Nederlandse maatschappij. Aangezien illegale of ongewenst verklaarde terbeschikkinggestelden geen rechtmatig verblijf hebben in Nederland en daarom geen uitzicht hebben op een rechtmatige terugkeer in de Nederlandse samenleving, komen zij niet in aanmerking voor resocialisatie door middel van verlof. Omdat verlof een essentieel onderdeel is van de behandeling, kan de behandeling bij deze vreemdelingen niet worden afgerond. Hierdoor vindt niet of nauwelijks uitstroom plaats van deze groep terbeschikkinggestelden. Op grond van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen kan worden geprobeerd de tenuitvoerlegging van het strafvonnis waarbij de terbeschikkingstelling is opgelegd, over te dragen aan het land van herkomst. Een dergelijke overdracht biedt echter slechts in een beperkt aantal gevallen uitkomst. In de eerste plaats bestaat in de meeste landen geen strafrechtelijke maatregel die vergelijkbaar is met de terbeschikkingstelling. Dat staat in de weg aan het overnemen van de tenuitvoerlegging van het strafvonnis. Ook het ontbreken van een verdrag met het land van herkomst kan een obstakel vormen. Een verdragsbasis is strikt genomen niet vereist voor het overdragen van de tenuitvoerlegging van een Nederlands strafvonnis aan het buitenland, maar het overdragen van de maatregel aan een land waarmee geen verdrag bestaat, blijkt in de praktijk wel moeilijker te zijn.

Om deze redenen is de Minister bevoegd tot het beëindigen van een terbeschikkingstelling ten aanzien van deze vreemdelingen. Naar huidig recht is dit vastgelegd in artikel 6:2:18. De Minister kan zich ter zake desgewenst laten adviseren door de officier van justitie. De bevoegdheid tot beëindiging beoogt de terugkeer van de vreemdeling te vereenvoudigen, in het bijzonder voor die gevallen waarin de overdracht van de tenuitvoerlegging op basis van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen geen uitkomst biedt. De rechtbank heeft in artikel 7.4.11 een inhoudelijk gelijke bevoegdheid tot beëindiging.

Volgens het huidige artikel 6:2:18 kan beëindiging plaatsvinden bij een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. In dit artikel wordt – en dat is nieuw ten opzichte van het huidige recht – geen onderscheid meer gemaakt naar de vorm van de terbeschikkingstelling. Beëindiging is dus ook mogelijk bij een terbeschikkingstelling waarbij de verpleging van overheidswege voorwaardelijk is beëindigd of bij een terbeschikkingstelling met voorwaarden. De hierboven beschreven problematiek doet zich namelijk ook voor bij vreemdelingen met deze vormen van terbeschikkingstelling, zo blijkt ook uit het advies «Vreemdelingen in de tbs. Impasse door botsende rechtssystemen» van de Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming van 28 januari 2021. Het gaat om een zeer beperkte groep; in het najaar van 2020 waren er zestien vreemdelingen met een terbeschikkingstelling met voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege en ongeveer evenveel met een terbeschikkingstelling met voorwaarden. Ondanks deze beperkte aantallen kan de veralgemenisering van de beëindigingsbevoegdheid het proces van repatriëring verbeteren.

Tweede lid

Voorwaarde voor het kunnen beëindigen van de terbeschikkingstelling is dat met het land van herkomst afspraken zijn gemaakt over een passende voorziening voor de betrokkene. De Minister heeft de taak in het land van herkomst zo een passende voorziening voor de vreemdeling te zoeken, bijvoorbeeld opname in een psychiatrische kliniek. Met «passend» wordt gedoeld op passend naar de normen van het land van herkomst, waarbij de voorziening in ieder geval moet zijn gericht op vermindering van de stoornis en het daarmee samenhangende recidivegevaar (Kamerstukken II 2007/08, 31 552, nr. 3, p. 2).

Derde lid

De beëindiging van de terbeschikkingstelling gaat pas in zodra de vreemdeling daadwerkelijk Nederland is uitgezet. De terugkeer naar het land van herkomst vindt plaats onder begeleiding van de Koninklijke marechaussee en meestal ook onder begeleiding van een medewerker van de betrokken instelling. Aan de beëindiging wordt de voorwaarde verbonden dat de vreemdeling niet naar Nederland terugkeert. Naar huidig recht is ook het verlaten van Nederland onderdeel van de voorwaarde, om problemen te voorkomen in gevallen waarin de uitzetting mislukt na een onherroepelijke beslissing tot beëindiging van de maatregel (Kamerstukken II 2014/15, 34 086, nr. 3, p. 82). De voorwaarde kan in het nieuwe wetboek echter worden beperkt tot een verbod naar Nederland terug te keren. Immers, bij een mislukte uitzetting is niet voldaan aan het derde lid en treedt de beëindiging van de terbeschikkingstelling niet in. Zie artikel 7.4.12 voor de procedure tot herleving van de terbeschikkingstelling indien de vreemdeling de voorwaarde niet naleeft.