Artikel 7.5.9

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL II [vaststelling Boek 7] › BOEK 7 Tenuitvoerlegging › HOOFDSTUK 5 Geldelijke straffen en maatregelen › TITEL 5.1 Geldboete en schadevergoedingsmaatregel › Artikel 7.5.9 [beëindiging tenuitvoerlegging niet-gratieerbare geldboete] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

De Minister is bevoegd de tenuitvoerlegging van geldboetevonnissen waarbij geen gratie mogelijk is te beëindigen als met de voortzetting van de tenuitvoerlegging geen met de strafrechtstoepassing na te streven doel in redelijkheid wordt gediend. Met deze bevoegdheid voor uitzonderlijke (schrijnende) gevallen kan de Minister om overwegende redenen ten gunste van de belanghebbende afwijken van de uit de wettelijke systematiek voortvloeiende plicht tot tenuitvoerlegging.

De bevoegdheid ziet enkel op geldboetes die niet in aanmerking komen voor gratie. Dit betreft door de rechter opgelegde onvoorwaardelijke geldboetes tot en met een bedrag van € 340. Een eerste reden voor deze uitsluiting, die in 1996 in de wet is opgenomen, was dat het voor veroordeelden, gelet op het consumptieniveau, niet onoverkomelijk wordt geacht bedragen van deze relatieve hoogte te voldoen. Daarnaast pleitte voor uitsluiting van deze categorie de afweging van het belang van de veroordeelde bij kwijtschelding enerzijds tegen de last en kosten van een gratieprocedure anderzijds. Gratie wordt immers verleend bij koninklijk besluit na advies van een rechter en met inachtneming van de bij de Gratiewet gestelde voorschriften (artikel 122 Grondwet), waaronder de mogelijkheid van advisering door het openbaar ministerie (artikel 5 Gratiewet). Bovendien is voor het verslag van het openbaar ministerie in de regel een onderzoek van de politie nodig, waarin voor zover mogelijk wordt nagegaan of de bijzondere omstandigheden die door de veroordeelde in het gratieverzoek zijn aangevoerd feitelijke grondslag hebben. Om deze redenen – die nog steeds gelden – is de gratieprocedure gereserveerd voor gratieverzoeken die betrekking hebben op een substantiële straf (Kamerstukken II 1994/95, 23 960, nr. 3, p. 3).

Bij de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen is aangegeven dat ook met de (verdere) tenuitvoerlegging van (relatief) geringe geldboetevonnissen in voorkomende gevallen geen met de strafrechtstoepassing na te streven doel in redelijkheid wordt gediend (Kamerstukken II 2014/15, 34 086, p. 23 e.v.). Voorheen nam het openbaar ministerie in dergelijke schrijnende gevallen contact op met het CJIB om gebruik te maken van zijn bevoegdheid om uitstel van betaling te verlenen tot ommekomst van de tenuitvoerleggingstermijn. Deze praktijk van «oplegging ter verjaring» was echter buitenwettelijk en is gestopt voor zaken waarbij gratie mogelijk is. Er zijn echter uitzonderlijke gevallen waarin het maatschappelijk wenselijk is dat ook de relatief lichte geldboetevonnissen van minder dan € 340 om overwegende redenen niet (verder) worden tenuitvoergelegd. Het gaat dan vaak niet om één door de rechter opgelegde geldboete van minder dan € 340, maar om meerdere van dergelijke relatief geringe geldboetes, meestal voor overtredingen. Dit is met name aan de orde bij overlastveelplegers en bij veroordeelden tot de maatregel van plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders, bij wie de tenuitvoerlegging van dergelijke geldboetevonnissen thans in voorkomende gevallen wordt opgeschort of geschorst. Deze opschorting of schorsing vindt vaak plaats op verzoek van ketenpartners, zoals grote gemeenten, om ingezette zorgtrajecten of re-integratie tijdens en na de tenuitvoerlegging van de maatregel niet te verstoren. Met de tenuitvoerlegging van deze relatief kleine geldboetevonnissen is niet altijd meer een strafdoel in redelijkheid gediend, namelijk als aan de afgesproken (zorg)voorwaarden is voldaan of de maatregel is afgerond en recidive is uitgebleven. Om deze reden heeft de Minister de bevoegdheid de tenuitvoerlegging te beëindigen indien hij van oordeel is dat met de voortzetting daarvan geen strafdoel in redelijkheid wordt gediend. In het huidige wetboek is deze bevoegdheid vastgelegd in artikel 6:1:11. Benadrukt wordt dat dit artikel geen recht voor veroordeelden behelst en dat het op deze grond beëindigen van de tenuitvoerlegging geen gevolgen heeft voor de justitiële documentatie van de veroordeelde.

Er is geen gevolg gegeven aan het verzoek van het OM om de reikwijdte van dit artikel uit te breiden naar geldboetes in strafbeschikkingen. Het is op zichzelf juist dat (ook) geldboetes in strafbeschikkingen niet in aanmerking komen voor gratie. Het systeem van buitengerechtelijke afdoening valt immers als zodanig buiten de kaders van de Gratiewet (Kamerstukken II 2004/05, 29 849, nr. 3, p. 47 en 49). Aan de officier van justitie kan, in voorkomende gevallen, de intrekking of wijziging van de strafbeschikking worden gevraagd. Daarmee wordt materieel hetzelfde bereikt als met het inwilligen van een gratieverzoek. Ook procedureel is er een grote overeenkomst: het orgaan dat de straf heeft opgelegd, kan bewerkstelligen dat de tenuitvoerlegging wordt stopgezet. Bij de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen is benadrukt (en in het huidige artikel 257e duidelijker tot uitdrukking gebracht) dat de officier van justitie deze bevoegdheid behoudt tijdens de fase van de tenuitvoerlegging (Kamerstukken II 2014/15, 34 086, nr. 3, p. 24, 29 en 62). Vergelijk ook artikel 22, vierde lid, van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, op grond waarvan de officier van justitie kan beslissen tot beëindiging van administratieve sancties die zijn opgelegd op grond van die wet. Voor een aanvullende bevoegdheid voor de Minister bestaat aldus geen aanleiding.