Wetboek van Strafvorderingnieuw wetboek · kennis- en vraagomgeving · prototypedataset 2026-11-03 · gevalideerd

Artikel 8.1.5

WettekstVastgesteldNog niet in werking

Wettekst — Vastgesteld (Stb. 2026, 57)

a.als het rechtshulpverzoek of bevel is uitgevoerd door de officier van justitie bij een arrondissementsparket: de rechtbank van het desbetreffende arrondissement;
b.als het rechtshulpverzoek of bevel is uitgevoerd door de officier van justitie bij het landelijk parket, het functioneel parket of het parket centrale verwerking openbaar ministerie: de rechtbank Amsterdam, de rechtbank Den Haag, de rechtbank Oost-Brabant, de rechtbank Overijssel en de rechtbank Rotterdam.
Bron: Tweede vaststellingswet (Stb. 2026, 57)officiële publicatiedocumentversie docv:stb-2026-57:4547aae23559XML-pad /officiele-publicatie[1]/staatsblad[1]/wet-besluit[1]/wettekst[1]/wijzig-artikel[3]/wijziging[1]/wijzig-divisie[1]/wijzig-divisie[1]/artikel[5]bronrecord
Geconsolideerde presentatie (KWEST)herkomst: gelijk aan stb 2026 57Geconsolideerde presentatieNog niet in werking

Ontwikkeldata uit de openbare KWEST-repository (geen productie-export). Vergelijking met primaire bronnen: stb-2026-56: afwezig; stb-2026-57: exact; kst-36913-2: afwezig.

a.als het rechtshulpverzoek of bevel is uitgevoerd door de officier van justitie bij een arrondissementsparket: de rechtbank van het desbetreffende arrondissement;
b.als het rechtshulpverzoek of bevel is uitgevoerd door de officier van justitie bij het landelijk parket, het functioneel parket of het parket centrale verwerking openbaar ministerie: de rechtbank Amsterdam, de rechtbank Den Haag, de rechtbank Oost-Brabant, de rechtbank Overijssel en de rechtbank Rotterdam.
Toelichting1 passage(s) uit de memorie van toelichting — uitleg, geen zelfstandige rechtsnorm

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL III [vaststelling Boek 8] › BOEK 8 Internationale en Europese strafrechtelijke samenwerking › HOOFDSTUK 1 Algemene bepalingen › Artikel 8.1.5 [relatieve competentie rechtbank] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

In verschillende bepalingen in het huidige Vijfde Boek is voorzien in de mogelijkheid voor betrokkenen om een klaagschrift in te dienen «bij de rechtbank» (huidige artikelen 5.1.11, 5.4.10, 5.5.12 en 5.5.18). In die bepalingen is niet nader geregeld welke rechtbank bevoegd is tot het behandelen van het klaagschrift.

Nu de regeling van de relatieve competentie van de rechtbanken die is geregeld in Boek 1 alleen betrekking heeft op de berechting, vragen andere vormen van rechterlijke bemoeienis, zoals beoordeling door de raadkamer van een klaagschrift, om een aparte bevoegdheidsregeling. Naast de algemene vangnetbepaling (artikel 1.2.12) voorziet het wetboek daarin op verschillende plaatsen. In onderhavige bepaling wordt een dergelijke regeling opgenomen voor gevallen waarin in Boek 8 is voorzien in de mogelijkheid tot het indienen van een klaagschrift tegen het optreden van de Nederlandse autoriteiten ter uitvoering van een rechtshulpverzoek of Europees bevel. Het gaat dus om de situatie waarin Nederlandse autoriteiten bevoegdheden uitoefenen op verzoek van en in het kader van een opsporingsonderzoek, vervolging, berechting of tenuitvoerlegging in een andere (lid)staat. In de praktijk wordt in dergelijke gevallen voor de relatieve competentie aansluiting gezocht bij het huidige artikel 552a, derde en vierde lid. Daarbij zijn er rechtbanken die hebben geoordeeld dat een redelijke wetsuitleg van artikel 552a, derde lid – op grond waarvan de rechtbank waar de zaak wordt vervolgd bevoegd is tot behandeling van klaagschriften – meebrengt dat bevoegd is de rechtbank in het rechtsgebied waar het zwaartepunt van het onderzoek ligt (zie bijvoorbeeld ECLI:NL:RBNHO:2021:1256). In de praktijk komt dit erop neer dat het klaagschrift wordt behandeld door de rechtbank in het rechtsgebied van de officier van justitie die belast is met de uitvoering van het rechtshulpverzoek of Europees bevel (hierna: de uitvoerende officier van justitie). Er zijn echter ook rechters die artikel 552a, vierde lid, toepassen (zie bijvoorbeeld ECLI:NL:RBAMS:2022:8115). De daaraan ten grondslag liggende redenering lijkt te zijn dat artikel 552a, derde lid, niet van toepassing is nu bij de uitvoering van een rechtshulpverzoek of Europees bevel geen sprake is van een vervolging voor een gerecht in feitelijke aanleg (in Nederland). Om die reden wordt teruggevallen op artikel 552a, vierde lid, op grond waarvan bevoegd is de rechtbank in wier rechtsgebied de inbeslagneming of het onderzoek van gegevens heeft plaatsgevonden. Deze verschillende benaderingen in de huidige praktijk geven aanleiding om in het nieuwe wetboek op dit punt meer helderheid te verschaffen. Aangeknoopt wordt bij het rechtsgebied van de uitvoerende officier van justitie. Daarvoor is gekozen omdat op deze wijze klaagschriften die verband houden met hetzelfde rechtshulpverzoek/Europees bevel – ook in gevallen waarin er in meerdere rechtsgebieden handelingen zijn verricht – bij één rechtbank kunnen worden behandeld.

De bepaling is beperkt tot gevallen waarin wordt voorzien in de mogelijkheid tot het indienen van een klaagschrift (artikelen 8.2.26, 8.5.35, 8.6.8 en 8.7.17) of verlof is vereist (artikel 8.2.27). In gevallen waarin een rechtsmiddel kan worden ingesteld tegen de beslissing van de rechter-commissaris of de rechtbank (zie de artikelen 8.2.25, 8.5.34, 8.6.7 en 8.7.16 in combinatie met Boek 2, Titel 7.8), gelden de reguliere relatieve competentieregels.

Voor de situatie waarin Nederland optreedt als verzoekende/uitvaardigende (lid)staat geldt dat in principe kan worden volstaan met de reguliere relatieve competentiebepalingen, omdat dan sprake is van een opsporingsonderzoek, vervolging, berechting of tenuitvoerlegging in Nederland. Daar waar aanvullingen op die relatieve competentiebepalingen nodig zijn, zijn die opgenomen in de desbetreffende bepalingen in de Hoofdstukken 2 tot en met 9 (zie de artikelen 8.2.24, tweede lid, 8.5.33, tweede lid, en 8.6.6, eerste lid).

← Artikel 8.1.4Artikel 8.1.6 →