Artikel 3.3.1b
VoorstelNog niet in werking
Voorstel — Voorstel eerste aanvullingswet (36913, nr. 2) VoorstelNog niet in werking
Dit artikel bestaat alleen in het wetsvoorstel; er is geen vastgestelde tekst.
Wijzigingsinstructies1 instructie(s); toepassing niet automatisch geverifieerd
Voorstel 36913 (in behandeling) ARTIKEL III › Onderdeel D
Na artikel 3.3.1 worden vier artikelen ingevoegd, luidende:
Geconsolideerde presentatie (KWEST)herkomst: gelijk aan kst 36913 2Geconsolideerde presentatieVoorstel, in behandelingNog niet in werkingProjectie met voorstel
Ontwikkeldata uit de openbare KWEST-repository (geen productie-export). Vergelijking met primaire bronnen: stb-2026-56: afwezig; stb-2026-57: afwezig; kst-36913-2: exact.
Toelichting1 passage(s) uit de memorie van toelichting — uitleg, geen zelfstandige rechtsnorm
Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL III [wijzigingen in Boek 3 van het Wetboek van Strafvordering] › Onderdeel D › Artikel 3.3.1b [algemene en bijzondere voorwaarden; reclasseringstoezicht] · Toelichting 36913 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron
Eerste lid
Evenals in de regeling van de voorwaardelijke veroordeling door de rechter het geval is, geldt in geval van voorwaardelijke niet-tenuitvoerlegging van de straf in de strafbeschikking steeds de algemene voorwaarde dat de verdachte zich voor het einde van de proeftijd niet schuldig maakt aan een strafbaar feit.
Tweede lid
Naast de algemene voorwaarde kan de officier van justitie een of meer bijzondere voorwaarden in de strafbeschikking verbinden aan een daarin opgelegde voorwaardelijke straf. De bijzondere voorwaarden die kunnen worden gesteld, corresponderen met de aanwijzingen die nu al in een strafbeschikking kunnen worden gegeven. Voor zover zij in de huidige regeling niet afzonderlijk zijn vermeld, kunnen zij worden begrepen onder de «andere aanwijzingen, het gedrag van de verdachte betreffend» (zie artikel 3.3.1, derde lid, onderdeel e, zoals opgenomen in de eerste vaststellingswet). In zoverre is van een inhoudelijke verruiming van de reikwijdte van de regeling van de strafbeschikking op dit punt geen sprake. De formulering van de bijzondere voorwaarden is afgestemd op andere voorwaardelijke modaliteiten waarbij deze bijzondere voorwaarden kunnen worden gesteld. Ten opzichte van het huidige recht zijn ook enkele wijzigingen in de formulering aangebracht. Ten aanzien van de herformulering van enkele bijzondere voorwaarden ten opzichte van het huidige recht wordt verwezen naar de toelichting bij de wijziging van artikel 2.5.33. De bijzondere voorwaarden zijn in het belang van de rechtszekerheid en met het oog op de werkbaarheid in de praktijk limitatief opgesomd. Zij corresponderen grotendeels met de bijzondere voorwaarden als omschreven in (het in dit wetsvoorstel eveneens gewijzigde) artikel 14c, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht, die de rechter aan een voorwaardelijke veroordeling kan verbinden. Voor de overzichtelijkheid zijn zij in het tweede lid uitgeschreven. In overeenstemming met de wijzigingen bij artikel 14c, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht zijn ook hier expliciet een verplichting zich in te spannen voor het vinden en behouden van dagbesteding en een verbod om vrijwilligerswerk van bepaalde aard te verrichten toegevoegd aan de lijst van mogelijk te stellen bijzondere voorwaarden. Naar aanleiding van het advies van het OM is, in lijn met deze mogelijkheid bij de transactie, ook de naleving van aanwijzingen in het kader van gedragstoezicht op compliancebeleid toegevoegd als mogelijk bij strafbeschikking te stellen bijzondere voorwaarde (artikel 3.3.1b, tweede lid, onderdeel n). Deze toevoeging is passend vanwege het uitgangspunt dat het uitvaardigen van een strafbeschikking prevaleert boven het doen van een transactieaanbod. Daarmee is de mogelijkheid om deze bijzondere voorwaarde te stellen niet meer beperkt tot de gevallen waarin volgens de wet een transactie kan worden aangeboden. Verder wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting bij artikel 3.4.6.
De bijzondere voorwaarden inzake opname in een instelling (artikel 14c, tweede lid, onderdeel i, van het Wetboek van Strafrecht), een verplichting te verblijven in een instelling voor beschermd wonen, tot begeleid wonen of tot maatschappelijke opvang (artikel 14c, tweede lid, onderdeel k, van het Wetboek van Strafrecht) en een beperking van het recht om Nederland te verlaten (artikel 14c, tweede lid, onderdeel g, van het Wetboek van Strafrecht) zijn gezien hun mate van vrijheidsbeperking te ingrijpend om aan een strafbeschikking te worden verbonden; het stellen van zulke voorwaarden blijft voorbehouden aan de rechter. Ook de «andere aanwijzingen, het gedrag van de verdachte betreffend» (artikel 3.3.1, derde lid, onderdeel e, zoals opgenomen in de eerste vaststellingswet) keren in de nieuwe regeling als zodanig niet terug als bijzondere voorwaarde. Deze restcategorie is niet duidelijk afgebakend en geeft bovendien – zonder nadere inkadering – de mogelijkheid om potentieel ingrijpende voorwaarden te stellen. De bevoegdheid tot het stellen van deze categorie voorwaarden wordt daarom ook exclusief belegd bij de rechter (artikel 14c, tweede lid, onderdeel r, van het Wetboek van Strafrecht). Dat laatste geldt eveneens voor de bevoegdheid om aan een bijzondere voorwaarde elektronisch toezicht te verbinden (artikel 14c, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht).
Voor de verplichting zich onder behandeling van een zorgaanbieder te stellen (ambulante behandeling, artikel 14c, tweede lid, onderdeel j, van het Wetboek van Strafrecht) geldt het volgende. De bestaande gedragsaanwijzingen die in een strafbeschikking kunnen worden gegeven worden in de nieuwe regeling zoals gezegd geschrapt. Zoals blijkt uit de wetgeschiedenis van de Wet OM-afdoening kunnen deze aanwijzingen ook ambulante begeleiding betreffen. In de nieuwe regeling wordt deze specifieke modaliteit opgenomen onder naar de bijzondere voorwaarden die in de strafbeschikking kunnen worden gesteld (artikel 3.3.1b, tweede lid, onderdeel f). Daarbij wordt anders dan in het huidige artikel 14c Wetboek van Strafrecht niet meer gesproken van een «deskundige of zorginstelling», maar van een «zorgaanbieder». Voor de achtergrond daarvan wordt verwezen naar de toelichting bij het in dit wetsvoorstel dienovereenkomstig gewijzigde artikel 2.5.33, tweede lid. In beleidsregels van het openbaar ministerie zullen nadere voorwaarden worden bepaald die betrekking hebben op de proportionaliteit van de begeleiding, zoals een maximaal aantal behandelingen. Hierbij kan worden aangesloten bij de huidige Aanwijzing OM-strafbeschikking, waarin onder meer is bepaald dat ambulante behandeling (als gedragsaanwijzing) alleen mogelijk is als de (maximale) duur vooraf bekend is, zodat de duur beperkt kan worden en er een proportionaliteitsafweging kan worden gemaakt. Deze gedragsaanwijzing mag volgens de genoemde OM-Aanwijzing alleen worden gegeven na instemming van de reclasseringsofficier en indien er een noodzaak bestaat tot een snellere strafrechtelijke interventie dan met berechting door de strafrechter kan worden gerealiseerd.
Opgemerkt kan nog worden dat de nieuwe regeling niet voorziet in het bij strafbeschikking opleggen van een maatregel of stellen van een bijzondere voorwaarde die correspondeert met de bestaande aanwijzing tot voldoening aan de Staat van een geldbedrag of overdracht van inbeslaggenomen voorwerpen ter gehele of gedeeltelijke ontneming van het op grond van artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht daarvoor vatbare wederrechtelijk verkregen voordeel (artikel 3.3.1, derde lid, onderdeel c, zoals opgenomen in de eerste vaststellingswet). Volgens de Aanwijzing OM-strafbeschikking kan deze aanwijzing in de praktijk niet worden uitgevoerd. Wel blijft in de nieuwe regeling de overeenkomstige transactievoorwaarde bestaan (zie artikel 3.4.6, eerste lid, onderdeel d) én kan de officier van justitie een ontnemingsschikking aangaan met de verdachte (zie artikel 4.4.24). De keuze om oplegging van de ontnemingsmaatregel niet bij strafbeschikking mogelijk te maken is toegelicht in paragraaf 6.2.3 van het algemeen deel van de memorie van toelichting.
Een strafbeschikking houdende een bijzondere voorwaarde wordt op grond van het gewijzigde artikel 3.3.4 alleen uitgevaardigd wanneer de verdachte, die zich door een raadsman kan laten bijstaan, door een officier van justitie is gehoord en daarbij heeft verklaard bereid te zijn zich aan de voorwaarde te houden. Een verdachte die vervolgens bijvoorbeeld toch geen of een andere vorm van ambulante begeleiding wenst, kan verzet instellen tegen de strafbeschikking, wat berechting tot gevolg heeft. In dat geval oordeelt de rechter over de straftoemeting.
Derde lid
Dat de officier van justitie toezicht kan verbinden aan de bijzondere voorwaarden wordt op dezelfde wijze geformuleerd als bij de andere modaliteiten waar de rechter beslist over de te stellen bijzondere voorwaarden. Daarmee wordt tot uitdrukking gebracht dat de officier van justitie bij het stellen van bijzondere voorwaarden in het concrete geval dient af te wegen of daarop ook (actief) toezicht dient te worden gehouden door de reclassering of, bij wijze van uitzondering, door een andere instelling of persoon. Het geven van een opdracht daartoe behoort dus geen automatisme te zijn (vgl. P.A.M. Mevis, «We moe(s)ten het (maar) weer eens over het strafrechtelijk sanctierecht hebben», DD 2024/36). In paragraaf 9 van het algemeen deel van de toelichting is aan deze achtergrond aandacht besteed.
Daarnaast wordt geregeld dat indien de officier van justitie een opdracht tot het houden van toezicht geeft, de verdachte wordt gewezen op de van rechtswege geldende voorwaarden, bedoeld in artikel 7.2.1, vierde lid. Er is voor gekozen om op één plaats te regelen dat indien bijzondere voorwaarden zijn gesteld en een toezichtopdracht is gegeven, dan van rechtswege de voorwaarden gelden om medewerking te verlenen aan het reclasseringstoezicht en de identiteitsvaststelling. Zie hierover ook paragraaf 9 van het algemeen deel en de toelichting bij de wijziging van artikel 7.2.1.