Artikel 6.4.5

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › BOEK 6 BIJZONDERE REGELINGEN › HOOFDSTUK 4 Bijzondere procedures › TITEL 4.1 Beklag met betrekking tot voorwerpen en gegevens › AFDELING 4.1.2 Beklag met betrekking tot gegevens › Artikel 6.4.5 [beklag met betrekking tot gegevens] · Toelichting 36327 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Eerste lid

Op grond van het huidige artikel 552a is het ten aanzien van gegevens mogelijk om beklag in te stellen tegen:

– de vordering van gegevens;

– de vordering medewerking te verlenen aan het ontsleutelen van gegevens;

– de vordering gegevens te bewaren en beschikbaar te houden;

– de kennisneming of het gebruik van gegevens, vastgelegd tijdens een doorzoeking of op vordering verstrekt;

– de kennisneming of het gebruik van gegevens, opgeslagen, verwerkt of overgedragen door middel van een geautomatiseerd werk en vastgelegd bij een onderzoek aan zodanig werk tijdens een doorzoeking of op vordering verstrekt;

– de kennisneming of het gebruik van gegevens als bedoeld in de artikelen 100, 101 en 114 (poststukken, telegrammen en gegevens over het postverkeer); en

– de ontoegankelijkmaking van gegevens, aangetroffen in een geautomatiseerd werk, bedoeld in artikel 125o, de opheffing van de desbetreffende maatregelen of het uitblijven van een last tot zodanige opheffing.

Onderdeel a

Op grond van het eerste lid, onderdeel a, is het mogelijk beklag in te stellen tegen «het overnemen van gegevens of het bevelen gegevens te verstrekken, met het oog op teruggave of vernietiging van die gegevens». Door deze ruim geformuleerde beklaggrond is het, met uitzondering van het beklag tegen het bevel tot het bewaren en beschikbaar houden van gegevens en het ontoegankelijk maken van gegevens, niet meer nodig de huidige overige beklagmogelijkheden over te nemen omdat voor die gevallen geldt dat dan ook altijd sprake zal zijn (geweest) van het overnemen van gegevens of het bevelen gegevens te verstrekken.

In de ruim geformuleerde beklaggrond is de mogelijkheid tot beklag, met name waar het gaat om het overnemen van gegevens, ook niet beperkt tot gegevens die zijn vastgelegd tijdens een doorzoeking of op vordering verstrekt, dan wel zijn opgeslagen, verwerkt of overgedragen door middel van een geautomatiseerd werk, of zijn vastgelegd bij een onderzoek aan zodanig werk tijdens een doorzoeking of op vordering verstrekt. Anders dan nu het geval is (zie als voorbeelden ECLI:NL:HR:2012:BX5510 en ECLI:NL:HR:AF6594) kan het beklag ook betrekking hebben op gegevens overgenomen van een inbeslaggenomen gegevensdrager.

Door de beklaggrond te herformuleren tot het overnemen van gegevens of het bevelen gegevens te verstrekken «met het oog op teruggave of vernietiging» wordt tot uitdrukking gebracht dat niet zozeer de (rechtmatigheid van de) bevoegdheidsuitoefening centraal staat, maar veeleer hetgeen de klager wil bereiken met de procedure: het terugkrijgen van de gegevens dan wel het voorkomen dat de opsporing nog langer de beschikking daarover heeft.

Dat betekent niet dat de bevoegdheid die is uitgeoefend geen rol speelt. Evenals bij het beklag tegen de inbeslagneming van voorwerpen speelt de bevoegdheid bij het beklag met betrekking tot gegevens een rol voor het bepalen van het toepasselijke toetsingskader. Ook hier geldt dat de rechter dient te beoordelen of aan alle wettelijke voorwaarden voor de uitoefening van de bevoegdheid is voldaan.

Onderdeel b

Dit onderdeel bevat de in het huidige artikel 552a opgenomen mogelijkheid om te klagen over de ontoegankelijkmaking van gegevens (zie artikel 2.7.56). Een beslissing tot het toegankelijk maken van de gegevens is uiteraard niet aan de orde als de inhoud van de desbetreffende gegevens strafbaar is of als het gegevens betreft met betrekking tot welke of met behulp waarvan het strafbare feit is begaan of die van zodanige aard zijn dat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang (vgl. artikel 2.7.56, eerste lid).

Onderdeel c

Deze beklaggrond, die is overgenomen uit het huidige artikel 552a, betreft de bevoegdheid om te bevelen dat gegevens worden bewaard en beschikbaar gehouden (artikel 2.7.45). Naast overwegingen die betrekking hebben op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer spelen voor de belanghebbende in het bijzonder bij deze bevoegdheid ook (bedrijfs)economische afwegingen. Het kan voor degene tot wie het bevel is gericht zeer lastig en kostbaar zijn om grote hoeveelheden data voor lange(re) tijd beschikbaar te houden.

Tweede lid

Dit artikellid treft een regeling die overeenkomt met de regeling van artikel 6.4.1, tweede en derde lid. Indien onbekend is of berechting zal plaatsvinden wordt het klaagschrift uiterlijk binnen twee jaar na de handeling waarop het beklag betrekking heeft ingediend. Met handeling wordt bedoeld het uitoefenen van de bevoegdheden of het bevel, bedoeld in het eerste lid van dit artikel.

Toelichting op voorstel ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL VI [wijzigingen in Boek 6 van het Wetboek van Strafvordering] › Onderdeel T · Toelichting 36913 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Met deze wijziging wordt verduidelijkt dat op grond van artikel 6.4.5, eerste lid, onderdeel b, ook beklag mogelijk is tegen het uitblijven van een bevel tot opheffing van de ontoegankelijkmaking van gegevens. De officier van justitie beveelt dat de ontoegankelijkmaking ongedaan wordt gemaakt, zodra het belang van de strafvordering zich niet meer verzet tegen de opheffing van de ontoegankelijkmaking (artikel 2.7.56). Belanghebbenden kunnen klagen over het feit dat de officier van justitie dit niet doet. Dit was mogelijk op grond van het huidige artikel 552a, eerste lid. Uit de bij de eerste vaststellingswet behorende memorie van toelichting (het betreft de toelichting op artikel 6.4.5; Kamerstukken II 2022/23, 36 327, nr. 3, p. 1366) blijkt dat onderdeel b van het eerste lid is overgenomen uit het huidige artikel 552a. Daarmee beoogt dit onderdeel niet alleen de mogelijkheid om te klagen over de ontoegankelijkmaking van gegevens te omvatten, maar ook de mogelijkheid te klagen over het uitblijven van een bevel tot opheffing van de ontoegankelijkmaking. De nu aangebrachte toevoeging neemt eventuele onduidelijkheid daarover weg.

De gegrondverklaring van het beklag over de ontoegankelijkmaking van gegevens of over het uitblijven van een bevel tot opheffing van die ontoegankelijkmaking, heeft tot gevolg dat de ontoegankelijkmaking ongedaan moet worden gemaakt. Gememoreerd wordt dat ontoegankelijkmaking bijvoorbeeld kan worden gerealiseerd door het verwijderen van gegevens uit een digitale-gegevensdrager of een geautomatiseerd werk, met behoud van die gegevens ten behoeve van de strafvordering (artikel 2.1.1). Zoals in de bij de eerste vaststellingswet behorende memorie van toelichting (het betreft de toelichting op artikel 2.7.56, vijfde lid; Kamerstukken II 2022/23, 36 327, nr. 3, p. 624) is opgemerkt, zal vaak niet letterlijk een «ongedaanmakingsactie» volgen, maar zullen de veiliggestelde gegevens worden geretourneerd in een vorm die zoveel mogelijk het functioneel equivalent is van de oorspronkelijke staat waarin de gegevens zich bevonden. Het is dus denkbaar dat de ongedaanmaking wordt gerealiseerd door een kopie van de veiliggestelde gegevens – uiteraard zoveel mogelijk in staat waarin zij zich oorspronkelijk bevonden (denk daarbij aan de oorspronkelijke aangebrachte bestandsnaam, bestandsvorm, en ordening in mappen) – op een andere, nieuwe gegevensdrager (bijvoorbeeld een USB-stick) aan de klager te verstrekken.

Door de Rvdr is opgemerkt dat de maatregel van vernietiging van ontoegankelijk gemaakte gegevens niet is genoemd in artikel 6.4.5. Voor de verdachte of veroordeelde wordt dan niet in een beklagmogelijkheid voorzien. In reactie hierop het volgende. De rechtsmiddelenvoorziening is hier gelijk aan de rechtsmiddelen die openstaan tegen de oplegging van de maatregel van onttrekking aan het verkeer van inbeslaggenomen voorwerpen. Beklag is voor alle belanghebbenden, dus ook voor de verdachte, mogelijk tegen de voorlopige bevoegdheidsuitoefening. In het onderhavige geval kan dus worden geklaagd over de ontoegankelijkmaking van de gegevens of het uitblijven van een bevel tot opheffing van ontoegankelijkmaking) Gaat het om voorwerpen, dan kan worden geklaagd over de inbeslagneming van het voorwerp of het uitblijven van een bevel tot teruggave daarvan. Tegen de definitieve maatregel de vernietiging van de ontoegankelijk gemaakte gegevens, dan wel de onttrekking aan het verkeer van het inbeslaggenomen voorwerp volgend op de voorlopige bevoegdheidsoefening staat voor de veroordeelde tegen het vonnis of arrest waarbij de maatregel is opgelegd hoger beroep respectievelijk cassatieberoep open. Is de definitieve maatregel op vordering van de officier van justitie bij afzonderlijke rechterlijke beslissing opgelegd, dan kan de belanghebbende (zowel een gewezen verdachte of een derde) die bij de behandeling van de vordering is gehoord, althans daartoe is opgeroepen, tegen die beslissing beroep in cassatie instellen. Wordt de maatregel bij strafbeschikking opgelegd, dan is voor de verdachte verzet tegen die strafbeschikking mogelijk. Voor belanghebbenden, anders dan de gewezen verdachte of de veroordeelde, staat beklag open tegen het vonnis, het arrest of de strafbeschikking waarbij de maatregel is opgelegd of tegen de afzonderlijke rechterlijke beslissing tot oplegging van de maatregel, indien deze belanghebbende bij de behandeling van de desbetreffende vordering niet is gehoord, althans daartoe is opgeroepen, of tegen de beslissing beroep in cassatie heeft ingesteld.