Artikel 7.5.20

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL II [vaststelling Boek 7] › BOEK 7 Tenuitvoerlegging › HOOFDSTUK 5 Geldelijke straffen en maatregelen › TITEL 5.4 Gijzeling › Artikel 7.5.20 [gijzeling bij schadevergoedingsmaatregel] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Bij de oplegging van een schadevergoedingsmaatregel bepaalt de rechter dat gijzeling kan worden toegepast indien de maatregel niet volledig wordt voldaan (artikel 36f, vijfde lid, van het Wetboek van Strafrecht). Als tijdens de tenuitvoerlegging blijkt dat niet (volledig) wordt betaald en er geen (volledig) verhaal kan worden genomen, kan de officier van justitie toepassing bevelen van de door de rechter in zijn uitspraak bepaalde gijzeling. Hierop ziet dit artikel, dat inhoudelijk ongewijzigd is overgenomen uit het huidige artikel 6:4:20. Ook bij een in een strafbeschikking opgelegde geldboete of bij een door de rechter opgelegde ontnemingsmaatregel kan – na rechterlijke tussenkomst – gijzeling worden toegepast; zie daarvoor artikel 7.5.21. Voor de toepassing van gijzeling is niet vereist dat daaraan voorafgaand een vermogensonderzoek heeft plaatsgevonden op grond van Titel 5.3 (Vermogensonderzoek).

Eerste lid

Omdat de toepassing van gijzeling bij een schadevergoedingsmaatregel direct volgt uit de rechterlijke beslissing waarin de maatregel is opgelegd, hoeft geen rechter te worden aangezocht op het moment dat het nemen van verhaal ter inning niet slaagt; de officier van justitie beslist over de toepassing. Ook in een strafbeschikking kan een schadevergoedingsmaatregel worden opgelegd (zie de in artikel 3.3.1, tweede lid, onderdeel d, omschreven maatregel). Omdat in een dergelijk geval gijzeling door de officier van justitie niet mogelijk kan zijn – dat zou strijdig zijn met artikel 5 EVRM – is het eerste lid tekstueel beperkt tot de bij vonnis of arrest opgelegde schadevergoedingsmaatregel. Als niet wordt voldaan aan de schadevergoedingsmaatregel die is opgelegd in een strafbeschikking, kan de officier van justitie de zaak alsnog ter berechting aanbrengen.

Tweede lid

De officier van justitie is bij het bepalen van de duur van de gijzeling gebonden aan dezelfde criteria als de rechtbank die op vordering van de officier van justitie bepaalt of en hoe lang gijzeling kan worden toegepast bij een in een strafbeschikking opgelegde geldboete of bij een ontnemingsmaatregel (artikel 7.5.21, vijfde lid). Voor de duur houdt dit in dat minimaal één dag gijzeling wordt tenuitvoergelegd en maximaal één dag per openstaande € 25, met een totale maximumduur zoals door de rechter bepaald in het vonnis of arrest. Voor de feitelijke duur van de gijzeling wordt verder rekening gehouden met het bedrag dat al wel is voldaan of verhaald. Dit betekent overigens niet dat in alle gevallen de duur van de gijzeling recht evenredig zal worden verminderd met het bedrag dat al is voldaan. Onder omstandigheden, met name wanneer grotere bedragen zijn verschuldigd, is het wenselijk de duur van de gijzeling langer te laten zijn om hiervan voldoende dreiging te laten uitgaan.

Derde en vierde lid

Gijzeling wordt niet toegepast als de veroordeelde aannemelijk maakt dat hij wel wil, maar niet kan betalen. De bewijslast ligt hierbij primair bij de veroordeelde. Op het moment dat de veroordeelde tijdens de gijzeling alsnog het verschuldigde bedrag geheel voldoet, eindigt de gijzeling – vanzelfsprekend – direct. Daarnaast kan de Minister te allen tijde de gijzeling beëindigen. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als tijdens het verblijf in het huis van bewaring alsnog een bevredigende betalingsregeling is getroffen, maar ook als tijdens de gijzeling (alsnog) blijkt dat de veroordeelde daadwerkelijk niet in staat is te betalen. Ook kan worden gedacht aan gevallen waarin de gegijzelde ziek wordt in het huis van bewaring. Voordat een opdracht tot invrijheidsstelling wordt gegeven door de Minister, vindt afstemming plaats met de officier van justitie die de gijzeling heeft bevolen.

Vijfde lid

Gijzeling kan op een later moment opnieuw worden bevolen door de officier van justitie. Gijzeling is immers een dwangmiddel dat de verschuldigdheid niet opheft. De gijzeling kan dus in gedeelten worden toegepast. Door deze flexibiliteit in de toepassing kan ook beter rekening worden gehouden met het vermogen van de veroordeelde op het moment dat het ertoe doet, namelijk het moment van de (stokkende) tenuitvoerlegging. Voor de goede orde wordt verder opgemerkt dat ook nadat de door de rechter bepaalde maximale duur van de gijzeling is toegepast, de veroordeelde het openstaande bedrag verschuldigd blijft. Er resteren alsdan alleen geen wettelijke dwangmiddelen om de veroordeelde tot betaling te bewegen. Tegen de toepassing van gijzeling staat geen rechtsmiddel open voor de veroordeelde.