Artikel 8.2.8

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL III [vaststelling Boek 8] › BOEK 8 Internationale en Europese strafrechtelijke samenwerking › HOOFDSTUK 2 Internationale rechtshulp in strafzaken › TITEL 2.2 Verzoeken tot rechtshulp gericht aan een andere staat › Artikel 8.2.8 [uitreiking van stukken] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Met deze bepaling wordt het huidige artikel 36e, derde lid, omgezet naar het nieuwe wetboek. De regeling is verplaatst naar Boek 8 omdat het betekenen en uitreiken van stukken in het buitenland in beginsel vergt dat een rechtshulpverzoek aan de staat wordt gedaan waar de betrokkene zijn adres heeft. Het betekenen en uitreiken van stukken wordt dan ook aangemerkt als «kleine rechtshulp» (zie ook artikel 8.2.2, eerste lid). Verplaatsing naar Boek 8 ligt ook voor de hand omdat de situatie waarin Nederland namens een buitenlandse autoriteit een stuk uitreikt of betekent aan een persoon met een adres in Nederland (de spiegelbeeldige situatie) eveneens is geregeld in Boek 8 (artikel 8.2.19; het huidige artikel 5.1.14). Ten opzichte van artikel 36e, derde lid, zijn enkele redactionele wijzigingen doorgevoerd, enerzijds om het artikel zelfstandig leesbaar te maken, anderzijds om de betekenis van het artikel voor de rechtspraktijk duidelijker in de wettekst tot uitdrukking te brengen. Hiermee zijn geen inhoudelijke wijzigingen beoogd.

Eerste lid

Voorop staat de aanbieding aan het adres door tussenkomst van de bevoegde buitenlandse autoriteit (in het huidige artikel 36e «door tussenkomst van de bevoegde buitenlandse autoriteit of instantie»). De reden om de aanbieding van stukken door tussenkomst van de buitenlandse autoriteiten in de wet voorop te stellen, is dat in het kader van de internationale samenwerking tussenkomst van de bevoegde buitenlandse autoriteiten van de staat op wiens grondgebied de handeling wordt verricht (in dit geval de betekening/uitreiking) het uitgangspunt is. Het verrichten van handelingen op het grondgebied van een andere staat zonder tussenkomst van de buitenlandse autoriteiten is slechts aan de orde als een verdrag dat toelaat (zie het tweede lid). De wijze waarop de buitenlandse autoriteit de stukken zal aanbieden, zal mede afhankelijk zijn van eventuele toepasselijke verdragsbepalingen en een eventuele specifieke voorkeur voor een bepaalde wijze van uitreiken die door Nederland wordt opgenomen in het rechtshulpverzoek. Zo wordt in artikel 7 van het Europees Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken (hierna: het ERV) bepaald dat de buitenlandse autoriteit het stuk toezendt aan de geadresseerde. Op verzoek van de verzoekende staat kan de uitreiking ook op andere wijze plaatsvinden (mits niet onverenigbaar met het recht van de aangezochte staat), bijvoorbeeld door betekening in persoon. De term «aangeboden» in onderhavig artikel biedt ruimte voor zowel toezending per (elektronische) post als een andere wijze van aanbieding. Er is niet voorzien in een van artikel 1.9.13, zevende lid, afwijkende regeling. Dit betekent dat wanneer het bericht niet kan worden uitgereikt op het adres waar het is aangeboden, het bericht kan worden uitgereikt aan de (Nederlandse) autoriteit waarvan het is uitgegaan. De weigering om het bericht in ontvangst te nemen door degene voor wie het bericht is bestemd, wordt gelijkgesteld met een uitreiking aan die persoon.

Tweede lid

Rechtstreekse toezending – dat wil zeggen toezending zonder tussenkomst van de buitenlandse autoriteiten – is, zo wordt in dit artikellid duidelijker tot uitdrukking gebracht, slechts mogelijk wanneer een verdrag daarin voorziet. Met «toezenden» wordt, anders dan met «aan te bieden» in het eerste lid slechts gedoeld op toezending per (elektronische) post. Een voorbeeld van een verdrag dat rechtstreekse toezending mogelijk maakt is de EU-rechtshulpovereenkomst. Op grond van artikel 5 van dat verdrag is rechtstreekse toezending aan de geadresseerde zelfs het uitgangspunt tussen EU-lidstaten. Alleen in een aantal specifiek in het tweede lid van die bepaling genoemde gevallen kan toezending door tussenkomst van de bevoegde autoriteiten van de aangezochte lidstaat plaatsvinden. Uit rechtspraak van de Hoge Raad kan worden afgeleid dat artikel 6, derde lid, aanhef en onder a, van het EVRM en artikel 6, derde lid van Richtlijn 2012/13/EU geen specifieke – en dus ook niet van artikel 5 van de EU-rechtshulpovereenkomst en het huidige artikel 36e, derde lid, afwijkende – eisen stelt aan de wijze van betekening. Dit geldt eveneens voor artikel 8, tweede lid, van de Richtlijn 2016/343/EU (ECLI:NL:HR:2022:1469).

Derde lid

Het huidige artikel 36e, derde lid, bevat ook nog een voorschrift inzake de vertaling van de dagvaarding en andere gerechtelijke mededelingen. Dat voorschrift, dat uitvoering geeft aan artikel 5, derde lid, van de EU-rechtshulpovereenkomst, is in aangepaste vorm overgenomen. Toegevoegd is de zinsnede: «indien aannemelijk is dat degene voor wie het bericht bestemd is de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst». De persoon van wie slechts een adres in het buitenland bekend is, kan immers een persoon zijn die het Nederlands machtig is, bijvoorbeeld omdat deze Nederlander is. In de Boeken 1 tot en met 6 zijn verschillende bepalingen opgenomen over de vertaling van (proces)stukken (zie bijvoorbeeld de artikelen 1.5.7, 1.8.9, 4.1.2, 4.1.12, 4.5.4 en 5.4.10). Deze bepalingen gelden onverminderd. Dat betekent dat bijvoorbeeld een procesinleiding volledig dient te worden vertaald indien de verdachte de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst. De hier opgenomen bepaling is in aanvulling daarop nodig, omdat het bij berichten die in het buitenland worden uitgereikt niet alleen om processtukken gaat en ook niet alleen om berichten die moeten worden uitgereikt aan de verdachte of het slachtoffer, terwijl artikel 5 van de EU-rechtshulpovereenkomst ook in die gevallen verplicht tot vertaling van (de essentiële onderdelen van) het bericht.