Artikel 7.4.4

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL II [vaststelling Boek 7] › BOEK 7 Tenuitvoerlegging › HOOFDSTUK 4 Terbeschikkingstelling › TITEL 4.2 Verlenging en wijziging van de terbeschikkingstelling › Artikel 7.4.4 [stukken bij verlengingsvordering] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Bij beslissingen ter zake van verlenging van een terbeschikkingstelling worden op grond van deze bepaling enkele specifieke documenten overgelegd die inzicht geven in het gedrag van de terbeschikkinggestelde en de lichamelijke en geestelijke gesteldheid. Met dit artikel wordt het huidige artikel 6:6:12 inhoudelijk ongewijzigd overgenomen. Het vijfde lid van artikel 6:6:12 is daarbij verplaatst naar artikel 7.4.12, vanwege de inhoudelijke samenhang met dat artikel.

Eerste lid

Bij een vordering tot verlenging van een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege wordt allereerst een advies overgelegd van het hoofd of de directeur van de instelling. In het Reglement verpleging ter beschikking gestelden zijn nadere regels gesteld over de totstandkoming en de inhoud van dit advies. Zo is bepaald dat het advies moet ingaan op de wenselijkheid van verlenging van de terbeschikkingstelling en, als verlenging wordt geadviseerd, de gewenste duur (een jaar of twee jaar). Het advies wordt uitgebracht indien drie maanden voor het einde van de looptijd van de terbeschikkingstelling de verpleging nog niet is beëindigd (artikel 46, eerste lid, van het Reglement verpleging ter beschikking gestelden). Indien de verlenging ertoe zou kunnen leiden dat de totale duur van de terbeschikkingstelling een periode van vier jaar of een veelvoud van vier jaar te boven gaat, brengt het hoofd van de instelling een voorlopig advies uit zes maanden voor het tijdstip waarop de termijn van de terbeschikkingstelling zal zijn verstreken (artikel 47 van het Reglement verpleging ter beschikking gestelden). Het advies wordt gedagtekend en uitgebracht aan de Minister, dat het met de eventuele bijlagen zendt aan de officier van justitie (artikel 46, vijfde lid, van het Reglement verpleging ter beschikking gestelden). Bij de verlengingsvordering wordt voorts overgelegd een kopie van de aantekeningen over de lichamelijke en geestelijke gesteldheid van de terbeschikkinggestelde. Hierbij gaat het om periodieke rapportages over het gedrag van de terbeschikkinggestelde, zoals de houding ten opzichte van andere terbeschikkinggestelden en het personeel van de instelling.

Indien de officier van justitie voornemens is een verlenging te vorderen onder voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege (artikel 7.4.5), zal hij eerst de reclassering vragen om een maatregelrapportage waarin de te stellen voorwaarden worden geformuleerd. De reclassering kan hiertoe ook worden verzocht door de rechtbank zelf, in welk geval het onderzoek op de zitting tijdelijk wordt aangehouden (artikel 7.4.8, vierde lid). De 3RO hebben gevraagd dit reclasseringsadvies te voorzien van een stevigere wettelijke basis. Een standaard advies van de reclassering heeft echter niet in alle gevallen toegevoegde waarde. In veel gevallen wordt de terbeschikkingstelling immers verlengd zonder wijziging van de verpleging van overheidswege. Voor de gevallen waarin een reclasseringsadvies wel een meerwaarde heeft, is dit voldoende geborgd in de beleidsregels van het openbaar ministerie en in de procedure bij de rechtbank. Voor zover bekend zijn er in de praktijk geen problemen bij het betrekken van de reclassering.

Tweede lid

Bij een terbeschikkingstelling met voorwaarden wordt bij de verlengingsvordering overgelegd een recent opgemaakt, gemotiveerd, gedagtekend en ondertekend advies van de reclassering en van een psychiater of een psycholoog, die zelf de terbeschikkinggestelde heeft onderzocht. In artikel 48, eerste lid, van het Reglement verpleging ter beschikking gestelden is hierover bepaald dat de reclassering drie maanden voor het einde van de terbeschikkingstelling een advies over de wenselijkheid van verlenging aan de Minister zendt. De stukken, waarbij het genoemde advies van de psychiater of psycholoog wordt gevoegd, worden twee maanden voor het einde van de terbeschikkingstelling door tussenkomst van de Minister gezonden aan de officier van justitie (artikel 48, tweede lid, van het Reglement verpleging ter beschikking gestelden).

Derde lid

Als de officier van justitie een verlenging vordert waardoor de totale duur van een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege een periode van vier jaar of van een veelvoud van vier jaar te boven gaat, wordt bij de vordering ook overgelegd een recent opgemaakt gezamenlijk advies van twee gedragsdeskundigen van verschillende disciplines, waaronder een psychiater, dan wel adviezen van ieder van hen afzonderlijk. Voor de termijn wordt gekeken naar de totale duur van de terbeschikkingstelling en dus niet naar de feitelijke duur van de verpleging van overheidswege, zo wordt opgemerkt in reactie op een vraag van het OM over hoe om te gaan met een verpleging van overheidswege die tijdelijk voorwaardelijk beëindigd is geweest. Uitgaan van de feitelijke duur van de verpleging van overheidswege zou immers het (lastig werkbare) gevolg kunnen hebben dat het moment van de verlengingsprocedure en de termijnberekening in dit artikel uiteen zouden gaan lopen.

In het (gezamenlijke) advies rapporteren de gedragsdeskundigen of verlenging al dan niet is geïndiceerd. Weigert de terbeschikkinggestelde mee te werken aan het onderzoek, dan rapporteren de gedragsdeskundigen gezamenlijk dan wel ieder van hen afzonderlijk over de reden van de weigering, voor zover mogelijk. Op die manier krijgt de rechtbank in voorkomende gevallen inzicht in de achtergronden van de weigering. De weigering kan immers het gevolg zijn van een bepaalde bij de betrokkene geconstateerde psychische stoornis (Kamerstukken II 1992/93, 22 909, nr. 3, p. 5). Als de gedragsdeskundigen dit kunnen vaststellen, bijvoorbeeld na een (korte) klinische observatie, dient deze informatie te worden gedeeld met de rechtbank. Zo mogelijk wordt door de officier van justitie een ander advies of rapport overgelegd over de wenselijkheid of noodzakelijkheid van een verlenging van de terbeschikkingstelling, aan de totstandkoming waarvan de betrokkene wel bereid is medewerking te verlenen. Dit kan bijvoorbeeld een advies of rapport zijn van een ambulant onderzoek dat is uitgevoerd door een psychiater van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP). Is het niet mogelijk te rapporteren over de reden van de weigering, en is ook geen alternatief advies of rapport voorhanden, dan staat dat niet in de weg aan een verlenging van de terbeschikkingstelling; de wettekst spreekt uitdrukkelijk van het «zo mogelijk» delen van deze stukken.

Vierde lid

Bij een verlenging als bedoeld in het derde lid kan de terbeschikkinggestelde in opdracht van de Minister ter observatie worden overgebracht naar een accommodatie of een instelling voor klinische observatie. Daaronder is ook het Pieter Baan Centrum begrepen. De overbrenging kan zo nodig plaatsvinden zonder instemming van de terbeschikkinggestelde (vgl. o.a. ECLI:NL:HR:1993:ZC8444). De observatie duurt ten hoogste zeven weken; deze termijn is nodig om te komen tot een afgewogen rapport en advies (Kamerstukken II 1992/93, 22 909, nr. 3, p. 10). De opdracht wordt niet gegeven dan nadat de terbeschikkinggestelde en zijn raadsman ter zake zijn gehoord, althans daartoe in de gelegenheid zijn gesteld.

De Rvdr heeft gevraagd of overbrenging ter observatie niet ook zou moeten kunnen plaatsvinden op bevel van de rechtbank. Daarbij wijst de Rvdr op artikel 7.4.7, vierde lid, op grond waarvan de rechtbank de overbrenging kan bevelen indien zij overweegt te bevelen tot het alsnog van overheidswege verplegen of tot hervatting van de verpleging. In dit artikel gaat het echter om een overbrenging in het kader van de tenuitvoerlegging, ter voorbereiding van een verlengingsvordering, terwijl de overbrenging in artikel 7.4.7, vierde lid, plaatsvindt in het kader van een rechterlijke procedure. De tenuitvoerlegging vindt plaats door de Minister (artikel 1.10.1). De rechtbank is in dit verband dus niet bevoegd tot het bevelen van de overbrenging. Dat geldt ook voor het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in hoger beroep. De rechtspraak van het gerechtshof waarin desondanks een dergelijke bevoegdheid lijkt te worden aangenomen (ECLI:NL:GHARL:2022:3659), lijkt dus te berusten op een verkeerde wetsuitleg.

Vijfde lid

Tot slot bevat het vijfde lid een uitzondering op de plicht tot het overleggen van een advies van het hoofd of de directeur van de instelling (als bedoeld in het eerste lid). Als de terbeschikkingstelling in hoger beroep wordt verlengd met één jaar, dan is van die verlenging doorgaans al een groot deel verstreken tijdens de beroepsprocedure. In voorkomende gevallen zal kort na de beslissing in hoger beroep de volgende verlengingsvordering moeten worden ingediend. Als die verlengingsvordering wordt ingediend binnen twee maanden na de beslissing in hoger beroep, hoeft bij de verlengingsvordering geen advies van het hoofd of de directeur van de instelling te worden overgelegd. In dat geval kan worden volstaan met het overleggen van de aantekeningen over de lichamelijke en geestelijke gesteldheid van de terbeschikkinggestelde (Kamerstukken II 1992/93, 22 909, nr. 3, p. 15).