Wetboek van Strafvorderingnieuw wetboek · kennis- en vraagomgeving · prototypedataset 2026-11-03 · gevalideerd

Artikel 8.5.16

WettekstVastgesteldNog niet in werking

Wettekst — Vastgesteld (Stb. 2026, 57)

1.
De erkenning of uitvoering van een Europees onderzoeksbevel kan worden geweigerd wanneer na overleg met de uitvaardigende lidstaat en nadat indien nodig de uitvaardigende autoriteit is verzocht om direct aanvullende gegevens te verstrekken, moet worden vastgesteld dat:
a.de uitvoering van het bevel onverenigbaar is met een krachtens Nederlands recht geldend voorrecht of immuniteit, waaronder mede wordt verstaan een verschoningsrecht, dan wel onverenigbaar is met regels ter vaststelling en beperking van strafrechtelijke aansprakelijkheid in verband met de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting in andere media;
b.door de uitvoering van het bevel wezenlijke belangen van nationale veiligheid worden geschaad of de bron van informatie in gevaar wordt gebracht dan wel het bevel strekt tot verstrekking van gegevens van inlichtingendiensten die als geclassificeerd zijn aangemerkt;
c.het bevel is uitgevaardigd in een procedure als bedoeld in artikel 8.5.2, tweede lid, en de verlangde bevoegdheid naar Nederlands recht in een vergelijkbare binnenlandse zaak niet zou worden toegestaan;
d.uitvoering van het bevel zou strekken tot het verlenen van medewerking aan een vervolging of berechting die een schending zou opleveren van het beginsel van ne bis in idem;
e.het bevel betrekking heeft op een strafbaar feit dat buiten het grondgebied van de uitvaardigende lidstaat is gepleegd en geheel of gedeeltelijk op het Nederlandse grondgebied is gepleegd, en dat naar Nederlands recht niet strafbaar is;
f.er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de uitvoering van het bevel niet verenigbaar zou zijn met de verplichtingen die overeenkomstig artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie op Nederland als uitvoerende lidstaat rusten.
2.
De uitvoering van het bevel kan eveneens worden geweigerd, indien:
a.het feit waarvoor het bevel is uitgevaardigd naar Nederlands recht niet strafbaar is, tenzij het een strafbaar feit betreft vermeld in bijlage D bij Richtlijn 2014/41/EU dat in de uitvaardigende lidstaat wordt bedreigd met een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel met een maximum van ten minste drie jaar;
b.de uitoefening van de in het bevel aangegeven bevoegdheid naar Nederlands recht is beperkt tot een lijst of categorie strafbare feiten of tot feiten die bedreigd worden met een straf van tenminste een bepaalde hoogte, waartoe het strafbaar feit waarop het bevel betrekking heeft niet behoort.
3.
Het tweede lid is niet van toepassing op een bevel dat strekt tot toepassing van de bevoegdheden omschreven in artikel 8.5.20, vierde lid.
4.
Indien het bevel een strafbaar feit betreft in verband met belastingen of heffingen, douane en deviezen, wordt de erkenning of uitvoering niet geweigerd op grond van het feit dat het Nederlandse recht niet voorziet in dezelfde soort belasting of heffing, dan wel niet dezelfde soort regeling inzake belastingen, heffingen, douane en deviezen kent als het recht van de uitvaardigende lidstaat.
5.
Indien een Nederlandse autoriteit bevoegd is tot het opheffen van een voorrecht of immuniteit, wordt die autoriteit in het geval, bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, zo spoedig mogelijk door de officier van justitie om opheffing verzocht.
6.
Van de weigering van erkenning en uitvoering stelt de officier van justitie de uitvaardigende autoriteit direct in kennis.
Bron: Tweede vaststellingswet (Stb. 2026, 57)officiële publicatiedocumentversie docv:stb-2026-57:4547aae23559XML-pad /officiele-publicatie[1]/staatsblad[1]/wet-besluit[1]/wettekst[1]/wijzig-artikel[3]/wijziging[1]/wijzig-divisie[1]/wijzig-divisie[5]/wijzig-divisie[3]/wijzig-divisie[1]/artikel[3]bronrecord
Geconsolideerde presentatie (KWEST)herkomst: gelijk aan stb 2026 57Geconsolideerde presentatieNog niet in werking

Ontwikkeldata uit de openbare KWEST-repository (geen productie-export). Vergelijking met primaire bronnen: stb-2026-56: afwezig; stb-2026-57: exact; kst-36913-2: afwezig.

1.
De erkenning of uitvoering van een Europees onderzoeksbevel kan worden geweigerd wanneer na overleg met de uitvaardigende lidstaat en nadat indien nodig de uitvaardigende autoriteit is verzocht om direct aanvullende gegevens te verstrekken, moet worden vastgesteld dat:
a.de uitvoering van het bevel onverenigbaar is met een krachtens Nederlands recht geldend voorrecht of immuniteit, waaronder mede wordt verstaan een verschoningsrecht, dan wel onverenigbaar is met regels ter vaststelling en beperking van strafrechtelijke aansprakelijkheid in verband met de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting in andere media;
b.door de uitvoering van het bevel wezenlijke belangen van nationale veiligheid worden geschaad of de bron van informatie in gevaar wordt gebracht dan wel het bevel strekt tot verstrekking van gegevens van inlichtingendiensten die als geclassificeerd zijn aangemerkt;
c.het bevel is uitgevaardigd in een procedure als bedoeld in artikel 8.5.2, tweede lid, en de verlangde bevoegdheid naar Nederlands recht in een vergelijkbare binnenlandse zaak niet zou worden toegestaan;
d.uitvoering van het bevel zou strekken tot het verlenen van medewerking aan een vervolging of berechting die een schending zou opleveren van het beginsel van ne bis in idem;
e.het bevel betrekking heeft op een strafbaar feit dat buiten het grondgebied van de uitvaardigende lidstaat is gepleegd en geheel of gedeeltelijk op het Nederlandse grondgebied is gepleegd, en dat naar Nederlands recht niet strafbaar is;
f.er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de uitvoering van het bevel niet verenigbaar zou zijn met de verplichtingen die overeenkomstig artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie op Nederland als uitvoerende lidstaat rusten.
2.
De uitvoering van het bevel kan eveneens worden geweigerd, indien:
a.het feit waarvoor het bevel is uitgevaardigd naar Nederlands recht niet strafbaar is, tenzij het een strafbaar feit betreft vermeld in bijlage D bij Richtlijn 2014/41/EU dat in de uitvaardigende lidstaat wordt bedreigd met een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel met een maximum van ten minste drie jaar;
b.de uitoefening van de in het bevel aangegeven bevoegdheid naar Nederlands recht is beperkt tot een lijst of categorie strafbare feiten of tot feiten die bedreigd worden met een straf van tenminste een bepaalde hoogte, waartoe het strafbaar feit waarop het bevel betrekking heeft niet behoort.
3.
Het tweede lid is niet van toepassing op een bevel dat strekt tot toepassing van de bevoegdheden omschreven in artikel 8.5.20, vierde lid.
4.
Indien het bevel een strafbaar feit betreft in verband met belastingen of heffingen, douane en deviezen, wordt de erkenning of uitvoering niet geweigerd op grond van het feit dat het Nederlandse recht niet voorziet in dezelfde soort belasting of heffing, dan wel niet dezelfde soort regeling inzake belastingen, heffingen, douane en deviezen kent als het recht van de uitvaardigende lidstaat.
5.
Indien een Nederlandse autoriteit bevoegd is tot het opheffen van een voorrecht of immuniteit, wordt die autoriteit in het geval, bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, zo spoedig mogelijk door de officier van justitie om opheffing verzocht.
6.
Van de weigering van erkenning en uitvoering stelt de officier van justitie de uitvaardigende autoriteit direct in kennis.
Toelichting1 passage(s) uit de memorie van toelichting — uitleg, geen zelfstandige rechtsnorm

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL III [vaststelling Boek 8] › BOEK 8 Internationale en Europese strafrechtelijke samenwerking › HOOFDSTUK 5 Europees onderzoeksbevel › TITEL 5.3 Erkenning en uitvoering van een Europees onderzoeksbevel › AFDELING 5.3.1 Algemene bepalingen over de erkenning en uitvoering van een Europees onderzoeksbevel › Artikel 8.5.16 [weigeringsgronden] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

In dit artikel zijn de mogelijkheden tot weigering van een EOB opgenomen, zoals die voortvloeien uit artikel 11 van de richtlijn EOB. Daarmee wordt het huidige artikel 5.4.4 omgezet naar het nieuwe wetboek.

Eerste en tweede lid

Deze artikelleden – waarin de weigeringsgronden zijn opgesomd – komen inhoudelijk overeen met het huidige artikel 5.4.4, eerste lid en tweede lid. Hiermee is artikel 11, eerste en vierde lid, van de Richtlijn EOB omgezet naar Nederlands recht. Ten opzichte van de huidige wettekst is «wordt geweigerd» gewijzigd in «kan worden geweigerd». De huidige formulering impliceert immers dat de weigeringsgronden imperatief zijn. In het verslag over de implementatie van de Richtlijn EOB spreekt de Europese Commissie in dit verband echter over «facultatieve gronden voor weigering». Verderop in dat verslag constateert de commissie dat een aantal lidstaten «niet aan de richtlijn voldoen, omdat zij (...) verplichte in plaats van facultatieve gronden voor weigering van erkenning of uitvoering hebben opgenomen». Zie COM (2021) 409 final, p. 8 e.v. en p. 15. Ter verzekering van de volledige implementatie van de richtlijn is de redactie van de bepaling op dit punt daarom aangepast.

Derde lid

Het tweede lid voorziet in een aantal weigeringsgronden die, kort samengevat, tot gevolg hebben dat een EOB kan worden geweigerd wegens het ontbreken van dubbele strafbaarheid of omdat niet is voldaan aan de Nederlandse voorwaarden voor inzet van de gevraagde bevoegdheid. Dit derde lid bepaalt dat een EOB niet op deze gronden kan worden geweigerd indien het EOB op een van de in artikel 8.5.20, vierde lid, opgesomde (minder ingrijpende) opsporingsbevoegdheden betrekking heeft. Met de bepaling is artikel 11, tweede lid, van de Richtlijn EOB geïmplementeerd. Ten overvloede wordt opgemerkt dat, zoals uit het tweede lid voortvloeit, een EOB evenmin kan worden geweigerd wegens het ontbreken van dubbele strafbaarheid indien sprake is van een van de strafbare feiten opgesomd in bijlage D bij de Richtlijn EOB.

Vierde lid

Indien sprake is van een strafbaar feit dat verband houdt met (belasting)heffingen, kan uitvoering van het EOB niet worden geweigerd op de grond dat het Nederlandse recht niet voorziet in die heffing, zo wordt ter omzetting van het huidige artikel 5.4.4, vierde lid, hier vastgelegd. De bepaling betreft de implementatie van artikel 11, derde lid, van de Richtlijn EOB.

Vijfde lid

De inhoud van het huidige artikel 5.4.4, vijfde lid, keert in het nieuwe wetboek terug in dit artikellid. Het voorschrift implementeert artikel 11, vijfde lid, van de Richtlijn EOB. In de bepaling is vastgelegd dat indien een Nederlandse autoriteit bevoegd is tot het opheffen van een voorrecht of immuniteit, die autoriteit door de officier van justitie wordt verzocht om opheffing daarvan. Als een autoriteit van een andere staat of een internationale organisatie bevoegd is tot opheffing van een immuniteit, is de uitvaardigende autoriteit zelf verantwoordelijk voor het verzoek tot opheffing daarvan.

Zesde lid

Met dit artikellid wordt artikel 16, derde lid, onderdeel a, van de Richtlijn EOB – voor zover dat betrekking heeft op artikel 11 van de Richtlijn EOB (weigeringsgronden) – geïmplementeerd in het nieuwe wetboek. Op grond van die richtlijnbepaling is de uitvoerende autoriteit gehouden de uitvaardigende autoriteit onmiddellijk te berichten over de weigering van de erkenning en uitvoering van een EOB. Ten opzichte van het huidige artikel 5.4.4, zesde lid, vervallen de woorden «op een wijze die schriftelijke vastlegging mogelijk maakt». Artikel 1.9.1, tweede lid, impliceert immers dat «kennisgeven» schriftelijk gebeurt, tenzij bij algemene maatregel van bestuur anders wordt bepaald.

Voor zover artikel 16, derde lid, onder a, van de Richtlijn EOB betrekking heeft op artikel 10 van die Richtlijn (toepassing andere soort onderzoeksmaatregel) is die bepaling geïmplementeerd door middel van het huidige artikel 5.4.7, vijfde lid, dat in het nieuwe wetboek terugkeert als artikel 8.5.20, zesde lid. Ook de inhoud van artikel 16, derde lid, onder b, van de Richtlijn EOB (berichtgeving over uitstel van de tenuitvoerlegging) is opgenomen in die bepaling.

← Artikel 8.5.15Artikel 8.5.17 →