Artikel 7.1.15

Toelichting ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL II [vaststelling Boek 7] › BOEK 7 Tenuitvoerlegging › HOOFDSTUK 1 Algemene bepalingen › TITEL 1.4 Aanhouding, opneming en invrijheidstelling › Artikel 7.1.15 [bevoegdheden bij aanhouding] · Toelichting 36636 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Eerste en tweede lid

Dit artikel ziet op de bevoegdheden die voor de aanhouding kunnen worden uitgeoefend door de ambtenaar die is belast met de opdracht tot aanhouding. Bij de invoering van de mogelijkheid bepaalde bevoegdheden uit te oefenen in het kader van de tenuitvoerlegging (Kamerstukken II 2004/05, 29 413, nr. 7, p. 5 en 6) zijn in de wet waarborgen opgenomen voor de uitoefening van die bevoegdheden. Of de ambtenaar ter vaststelling van de verblijfplaats van de aan te houden persoon een van de opgesomde bevoegdheden kan inzetten, is afhankelijk van de in het tweede lid genoemde voorwaarden die betrekking hebben op de ernst van het gepleegde feit en de aard van de bevoegdheid. Op grond van deze procedurele waarborgen kan de ambtenaar veelal niet zelfstandig beslissen tot het gebruik van deze bevoegdheden, maar mag dit enkel op bevel van de officier van justitie. Omdat sommige bevoegdheden zware beperkingen mogelijk maken op de grondrechten van betrokkene en zijn omgeving, kan de officier van justitie het bevel bovendien soms pas geven nadat hij daartoe is gemachtigd door de rechter-commissaris. De huidige bepaling – artikel 6:1:7 – is voor wat betreft de uit te oefenen bevoegdheden inhoudelijk ongewijzigd overgenomen, zo kan worden bevestigd in reactie op de adviezen van de Politie en het OM. Van de huidige bevoegdheden zijn dus de corresponderende bepalingen in Boek 2 genoemd. Wel zijn de bepalingen over de vastlegging en de inhoud van de bevelen achterwege gelaten, aangezien Boek 2 hiervoor algemene bepalingen bevat.

Op advies van de Politie is ook artikel 2.7.68 genoemd. In dat artikel is een algemene regeling getroffen die de mogelijkheden omvat van het huidige artikel 126nd, zesde lid. Op grond van het huidige artikel 126nd is de officier van justitie bevoegd bepaalde vastgelegde gegevens te vorderen in geval van verdenking van een misdrijf waarbij voorlopige hechtenis mogelijk is. Het huidige artikel 126nd, zesde lid, bevat een regeling voor het vorderen van gegevens in geval van verdenking van een lichter strafbaar feit. De officier van justitie behoeft in dat geval een machtiging van de rechter-commissaris. Deze mogelijkheid is veralgemeniseerd in artikel 2.7.68 voor de daar genoemde bevoegdheden (zie nader Kamerstukken II 2022/2023, 36 927, nr. 3, p. 658–659). Voor de in het tweede lid genoemde bevoegdheden geldt dat zij kunnen worden uitgeoefend indien de aan te houden persoon een vrijheidsstraf of een vrijheidsbenemende maatregel is opgelegd voor een misdrijf waarvoor de bevoegdheid mag worden uitgeoefend dan wel voor een dergelijk misdrijf de voorlopige hechtenis van die persoon is bevolen (onderdeel a). De samenhang met artikel 2.7.68 zorgt ervoor dat de bevoegdheden ook kunnen worden uitgeoefend in geval van een vrijheidsstraf of een vrijheidsbenemende maatregel bij een lichter strafbaar feit, zij het – net als in Boek 2 – na machtiging van de rechter-commissaris (onderdeel b).

Derde lid

Ten opzichte van artikel 6:1:7 is in dit artikel buiten twijfel gesteld dat de uitoefening van de daarin genoemde bevoegdheden steeds plaatsvindt onder gezag van de officier van justitie en dat de officier van justitie de andere ambtenaren (dus) bevelen ter zake kan geven. Die verduidelijking is van belang in twee te onderscheiden situaties. De eerste betreft de toepassing van een bevoegdheid die aan een opsporingsambtenaar of een hulpofficier van justitie is gegeven in gevallen waarin de ambtenaar die met de aanhouding is belast zelf een opsporingsambtenaar of hulpofficier van justitie is. Die ambtenaar valt in zoverre onder het gezag van de officier van justitie. De tweede situatie is die waarin de toepassing van de bevoegdheid bestaat uit een door de officier van justitie aan een opsporingsambtenaar gegeven bevel. Ook de uitvoering van dat bevel vindt plaats onder gezag van de officier van justitie. Met betrekking tot dit artikel heeft de wetgever zich eerder uitgebreid uitgelaten over het gezag van de officier van justitie (Kamerstukken II 2019/20, 35 311, nr. 3.): «Onder dit gezag valt de sturing van genoemde opsporingsactiviteiten ten behoeve van de tenuitvoerlegging. Wanneer [het CJIB] namens de Minister [opdrachten] aan de politie geeft, zoals de opdracht een veroordeelde aan te houden, zal de politie vanuit die verantwoordelijkheid door de Minister worden aangestuurd. Het gezag over de politie blijft echter primair rusten bij het openbaar ministerie, dat immers op grond van artikel 124 van de Wet op de rechterlijke organisatie belast is en blijft met het geheel van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Dit staat de verantwoordelijkheid van de Minister voor de tenuitvoerlegging niet in de weg. De enkele uitvoering van een [opdracht] tot aanhouding en de sturing hierop – het aanbellen bij een bepaald adres, iemand ophalen met het oog op toepassing van het dwangmiddel gijzeling, et cetera – betreft nog geen opsporing. Op enig moment is in de uitvoering evenwel een omslagpunt te markeren naar activiteiten die zich naar hun aard wel als zodanig laten kenmerken. Daarvan is in ieder geval sprake bij toepassing van (bijzondere) opsporingsbevoegdheden. Waar aanhouding vraagt om (gerichte) opsporing, zal de sturing van de politie overgaan van [het CJIB] naar het openbaar ministerie. Deze opsporing, waarbij in het kader van de tenuitvoerlegging verdergaande bevoegdheden worden ingezet, behoort immers tot het exclusieve terrein van het openbaar ministerie.» Voorgaande overwegingen hebben ertoe geleid dat het tweede lid van het huidige artikel 6:1:7 in dit artikel is opgesplitst in twee artikelleden. In het nieuwe tweede lid worden nog steeds de eventueel uit te oefenen bevoegdheden opgesomd. In het derde lid komt vervolgens de gezagsverhouding tot uitdrukking. Daarbij is ervan uitgegaan dat niet elke hulpofficier van justitie een ambtenaar zal zijn als bedoeld in artikel 1.10.8. Zie in dit verband ook artikel 1.3.13, waaruit blijkt dat ook buitengewoon opsporingsambtenaren hulpofficier van justitie kunnen zijn.

Toelichting op voorstel ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL VI [wijzigingen in Boek 6 van het Wetboek van Strafvordering] › Onderdeel Q · Toelichting 36913 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Met dit onderdeel wordt het in de eerste vaststellingswet gereserveerde Boek 6, Hoofdstuk 3, ingevuld. In de eerste vaststellingswet heeft dit gereserveerde hoofdstuk de titel «Strafvordering buiten het rechtsgebied van een rechtbank» gekregen. Met dit voorstel krijgt het nieuwe Hoofdstuk 3 de titel «Strafvordering op zee en in de lucht». Het nieuwe hoofdstuk bevat bijzondere regels voor het strafvorderlijk optreden op zee en in de lucht. De nieuwe bepalingen bevatten aanvullingen die specifiek op deze vorm van wetshandhaving zijn toegesneden en kunnen daarom als een bijzondere regeling worden gezien. De artikelen zijn de opvolgers van de huidige artikelen 539a, tweede lid, en 539b tot met 539w. Deze sterk verouderde bepalingen zijn geherstructureerd en gemoderniseerd, mede op basis van een WODC-onderzoek (L.A. van Noorloos e.a., Strafvordering buiten het gebied van een rechtbank, Een rechtsvergelijkend onderzoek over ervaringen met Titel VIA van Boek 4 van het Wetboek van Strafvordering, Boom juridisch 2019) (hierna: WODC-onderzoek). Voor een toelichting op de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze modernisering wordt verwezen naar paragraaf 8 van het algemeen deel van de memorie van toelichting. Zoals daar is aangegeven gelden de bijzondere bepalingen in aanvulling op de gewone regels voor strafvordering opgenomen in het nieuwe wetboek, de bijzondere wetten en de organieke wetten. Onder de gewone regels van strafvordering vallen voor wat betreft het nieuwe wetboek niet alleen de regels van strafvordering die in de Boeken 1 tot en met 5 zijn opgenomen maar ook de gewone regels van strafvordering in de andere Boeken. Een voorbeeld van dat laatste vormen de regels van het jeugdstrafprocesrecht in Boek 6, Titel 1.1 (jeugdigen en jongvolwassenen). Dat betekent dat op strafvorderlijk optreden op zee en in de lucht in beginsel ook de bepalingen uit Boek 6, Titel 1.1 van toepassing zijn.

Een aantal huidige artikelen keert terug op een andere plek in het wetboek. Zo zijn de opvolgers van de huidige artikelen die betrekking hebben op de overdracht van een inzittende van een Nederlands burgerluchtvaartuig aan de bevoegde autoriteiten van de staat van landing (artikelen 539l, derde lid, en 539t) verplaatst naar Boek 8, Titel 2.4. Hieraan ligt ten grondslag dat deze bevoegdheidsuitoefening plaatsvindt met gebruikmaking van een internationaal instrument (uitvoering van het op 14 september 1963 in Tokio tot stand gekomen Verdrag inzake strafbare feiten en bepaalde andere handelingen begaan aan boord van luchtvaartuigen (Trb. 1964, 115)).

Verschillende huidige bijzondere bepalingen keren niet terug in het nieuwe wetboek. Het betreft onder meer de bepalingen waarin opsporingsambtenaren ruime bevoegdheden worden toebedeeld om over te gaan tot aanhouding van een verdachte buiten heterdaad (artikel 539h), te allen tijde daartoe vatbare voorwerpen in beslag te nemen (artikel 539p) en te allen tijde inzage te krijgen in bescheiden (artikel 539r). Hier volstaan de gewone regels voor strafvordering inzake de aanhouding van een verdachte en de bevoegdheden met betrekking tot voorwerpen en gegevens (opgenomen in het nieuwe wetboek en bijzondere wetten). Het hier besproken hoofdstuk over strafvordering op zee en in de lucht heeft daarnaast een raakvlak met Boek 7 (Tenuitvoerlegging). In het huidige wetboek is in artikel 6:1:6 geregeld dat een persoon kan worden aangehouden met het oog op de tenuitvoerlegging van een straf of maatregel. In het vierde lid is bepaald dat de persoon ook kan worden aangehouden buiten het rechtsgebied van een rechtbank. De opvolger van artikel 6:1:6 is artikel 7.1.14. In de memorie van toelichting bij de tweede vaststellingswet is ten aanzien van artikel 7.1.14 opgemerkt dat het huidige artikel 6:1:6, vierde lid, vooralsnog niet is overgenomen, omdat de inhoud van dat artikellid afhankelijk is van de op dat moment nog niet bekende invulling van Boek 6, Hoofdstuk 3 (Kamerstukken II 2024/25, 36 636, nr. 3, p. 48). Nu de inhoud van dat hoofdstuk bekend is, kan worden vastgesteld dat artikel 6:1:6, vierde lid, niet hoeft terug te keren in artikel 7.1.14 om de volgende redenen. Zoals gezegd bevat artikel 7.1.14 de grondslag om, na opdracht van de Minister daartoe, iemand aan te houden in het kader van de tenuitvoerlegging van een straf of maatregel. Op grond van artikel 1.10.5, eerste lid, kan deze opdracht worden gegeven aan opsporingsambtenaren en aan andere aangewezen ambtenaren of functionarissen. Op grond van artikel 1.10.5, tweede lid, kan de Minister de opdracht ook geven aan de kapitein of aan een leidinggevende van een installatie ter zee. Uit artikel 1.1.4a volgt reeds dat deze strafvorderlijke bevoegdheid ook buiten Nederland – bijvoorbeeld op volle zee – kan worden uitgeoefend. Het is dus niet nodig dit te expliciteren of herhalen in artikel 7.1.14. Daarnaast ontbreekt de noodzaak om de opvolgers van de huidige artikelen 539n en 539o van overeenkomstige toepassing te verklaren in artikel 7.1.14. Artikel 539n, eerste en tweede lid, keert in het nieuwe wetboek niet terug. Voor het voorschrift uit artikel 539n, eerste lid, geldt dat de daarin opgenomen notie al voortvloeit uit de algemene beginselen van doelbinding, proportionaliteit en subsidiariteit (zie de artikelen 2.1.2 en 2.1.3), waaraan zowel de opsporingsambtenaar als de kapitein (of de leidinggevende van een installatie ter zee) is gebonden. Voor het voorschrift in artikel 539n, tweede lid, dat bepaalt dat de verdachte gelegenheid wordt gegeven zich met een raadsman in verbinding te stellen, gelden de gewone regels voor strafvordering, in het bijzonder de bepalingen in Boek 1, Hoofdstuk 4. Zie ook de toelichting bij artikel 6.3.8. Aangezien het in artikel 7.1.14 gaat om de aanhouding van een veroordeelde ten behoeve van de tenuitvoerlegging van een straf of maatregel met het oog op overbrenging naar een inrichting en geen rechterlijke procedure aan de orde is, ontbreekt overigens de noodzaak voor een dergelijke bepaling. Omdat artikel 7.1.19 al voorziet in een grondslag om nadere regels te stellen over Boek 7, Titel 1.4, hoeft de uit artikel 539n, derde lid, overgenomen delegatiegrondslag in artikel 6.3.8 niet van overeenkomstige toepassing te worden verklaard. Ook de opvolger van het huidige artikel 539o (artikel 6.3.18) hoeft niet van overeenkomstige toepassing te worden verklaard, aangezien de artikelen 7.1.15 en 7.1.16 reeds een grondslag bieden om de in artikel 6.3.18 genoemde bevoegdheden te kunnen uitoefenen.

Toelichting op voorstel ARTIKELSGEWIJS DEEL › ARTIKEL VII [wijzigingen in Boek 7 van het Wetboek van Strafvordering] › Onderdeel A · Toelichting 36913 (KWEST-structuur) · verificatie tegen officiële XML: verified · bron

Met dit wetsvoorstel wordt artikel 2.8.17 toegevoegd aan het hoofdstuk met heimelijke bevoegdheden. Dat artikel regelt de bevoegdheid om met rechtmatig verkregen gegevens in te loggen op een geautomatiseerd werk of digitale-gegevensdrager. Met deze wijziging wordt artikel 2.8.17 eveneens toegevoegd aan artikel 7.1.15, tweede lid. Laatstgenoemd artikel noemt de bevoegdheden die kunnen worden uitgeoefend voor de vaststelling van de verblijfplaats van een aan te houden persoon met het oog op de tenuitvoerlegging van een straf of maatregel. Voor toevoeging van artikel 2.8.17 is gekozen omdat de bevoegdheid in dezelfde afdeling staat als artikel 2.8.16 (de bevoegdheid om op afstand binnen te dringen in een digitale-gegevensdrager of geautomatiseerd werk). Zoals uit de toelichting op artikel 2.8.17 blijkt, bestaan er zekere overeenkomsten tussen deze nieuwe bevoegdheid en de bevoegdheid van artikel 2.8.16. Artikel 2.8.16 is al opgenomen in de opsomming in artikel 7.1.15, tweede lid, en daarom is het aangewezen ook artikel 2.8.17 op te nemen.